شکست جگوار لندرور در شکایت از بی وای دی؛ اسناد محرمانه قاضی دادگاه را قانع نکرد

درگیری حقوقی میان دو خودروساز بزرگ، یعنی جگوار لندرور (JLR) و شرکت چینی BYD، وارد مرحله تازه‌ای شده است. دادگاهی در شهر لاهه هلند در نخستین تصمیم خود به نفع بی‌وای‌دی رأی داده و جگوار لندرور را ملزم کرده است اطلاعات و اسنادی را که در جریان بازرسی از دفاتر اروپایی بی‌وای‌دی به دست آورده، ظرف ۲۴ ساعت بازگرداند یا نابود کند. این پرونده به اتهام کپی‌برداری از طراحی شاسی‌بلند مشهور مربوط می‌شود؛ اتهامی که هنوز درباره صحت آن حکم نهایی صادر نشده است.

چند روز پیش، جگوار لندرور مدعی شد طراحی خودروی جدید بی‌وای‌دی با نام Ti7 شباهت غیرمجاز و قابل توجهی به لندرور دیفندر دارد. این شرکت بریتانیایی برای پیگیری ادعای خود به دادگاه‌های هلند مراجعه کرد و در جریان اقدامات حقوقی، موفق شد مجوز جمع‌آوری اطلاعات از دفاتر اروپایی رقیب چینی خود را دریافت کند. با این حال، بی‌وای‌دی به گستردگی اطلاعات جمع‌آوری‌شده اعتراض کرد و آن را اقدامی فراتر از محدوده اختلاف طراحی دانست.

محور اصلی اختلاف، خودروی بی‌وای‌دی Ti7 است؛ شاسی‌بلندی که قرار است در ژانویه ۲۰۲۷ وارد بازار بریتانیا شود. جگوار لندرور معتقد است طراحی این خودرو حقوق مالکیت فکری مربوط به مدل دیفندر را نقض کرده است.

لندرور دیفندر یکی از شناخته‌شده‌ترین خودروهای آفرودی جهان به شمار می‌رود. طراحی جعبه‌ای، بدنه عمودی، فرم خاص سقف و ظاهر مستحکم آن، طی سال‌ها به بخشی از هویت بصری این خانواده تبدیل شده است. از سوی دیگر، بی‌وای‌دی Ti7 نیز از سبک طراحی مکعبی و خطوط نسبتاً صاف بدنه بهره می‌برد؛ موضوعی که زمینه‌ساز اختلاف دو شرکت شده است.

البته شباهت ظاهری دو خودرو به‌تنهایی به معنای اثبات کپی‌برداری نیست. برای مشخص شدن نتیجه نهایی، دادگاه باید بررسی کند که آیا ویژگی‌های مورد ادعای جگوار لندرور تحت حمایت حقوق مالکیت فکری قرار دارند و آیا طراحی بی‌وای‌دی این حقوق را نقض کرده است یا خیر.

جگوار لندرور دو مسیر حقوقی را در هلند دنبال کرده است. این شرکت در دادگاه لاهه موضوع نقض حقوق مربوط به طراحی ظاهری دیفندر را مطرح کرده و در دادگاه روتردام نیز به نقض کپی‌رایت و تقلید غیرمجاز از طراحی این خودرو اعتراض کرده است. در جریان این پرونده، در ماه اوت بازرسی گسترده‌ای از دفاتر اروپایی بی‌وای‌دی انجام شد. مأموران اجرای احکام با دسترسی به سامانه‌های فناوری اطلاعات شرکت، نسخه‌های الکترونیکی اطلاعات را تهیه کردند و از اسناد کاغذی موجود در دفاتر نیز نسخه‌برداری شد.

بر اساس اطلاعات مطرح‌شده در جلسه دادگاه، اسناد جمع‌آوری‌شده طیف وسیعی از داده‌های تجاری و فنی بی‌وای‌دی را شامل می‌شدند؛ از جمله:

• اطلاعات مربوط به برنامه عرضه و معرفی مدل Ti7
• داده‌ها و مستندات فنی خودرو
• اطلاعات مالی حساس مرتبط با این محصول
• اطلاعات موجود در سامانه‌های رایانه‌ای بی‌وای‌دی درباره لندرور دیفندر
• اسناد الکترونیکی و نسخه‌های کاغذی موجود در دفاتر اروپایی و هلندی شرکت

همین گستردگی اطلاعات به یکی از مهم‌ترین موضوعات اختلاف تبدیل شد. بی‌وای‌دی معتقد بود جگوار لندرور به‌جای محدود کردن بررسی‌ها به شواهد مرتبط با ادعای کپی‌برداری، به مجموعه بزرگی از اطلاعات محرمانه و تجاری دسترسی پیدا کرده است.

شرکت چینی در جلسه دادگاه استدلال کرد که اقدام جگوار لندرور بیشتر به یک جست‌وجوی گسترده برای یافتن اطلاعات شباهت دارد تا جمع‌آوری هدفمند مدارک مرتبط با نقض حقوق طراحی. بی‌وای‌دی این اقدام را نوعی «Fishing Expedition» توصیف کرد؛ اصطلاحی حقوقی برای جست‌وجوی گسترده شواهد بدون محدودیت مشخص و متناسب با موضوع پرونده.

قاضی هلندی که ریاست جلسه رسیدگی در لاهه را بر عهده داشت، با این بخش از اعتراض بی‌وای‌دی موافقت کرد. دادگاه اعلام کرد جگوار لندرور نتوانسته ارتباط کافی میان اطلاعات جمع‌آوری‌شده و ادعای کپی‌برداری از طراحی دیفندر را نشان دهد.

به این ترتیب، حکم اولیه دادگاه علیه نحوه جمع‌آوری و نگهداری اطلاعات صادر شد؛ اما این تصمیم به معنای تبرئه قطعی بی‌وای‌دی از اتهام کپی‌برداری نیست. موضوع اصلی این جلسه، قانونی و مرتبط بودن شواهد جمع‌آوری‌شده بود، نه صدور رأی نهایی درباره طراحی Ti7.

بر اساس حکم دادگاه، جگوار لندرور باید اطلاعات جمع‌آوری‌شده از دفاتر بی‌وای‌دی را ظرف ۲۴ ساعت به این شرکت بازگرداند یا نابود کند. در صورت اجرا نکردن این دستور، جریمه‌ای معادل ۵۰ هزار یورو به ازای هر ساعت تأخیر برای خودروساز بریتانیایی در نظر گرفته شده است.

این میزان جریمه نشان می‌دهد دادگاه درباره اجرای سریع دستور خود جدیت دارد. اطلاعات جمع‌آوری‌شده شامل داده‌های فنی، مالی و تجاری بوده و نگهداری آن‌ها می‌تواند برای بی‌وای‌دی نگرانی‌هایی درباره محرمانگی فعالیت‌های تجاری ایجاد کند.

از سوی دیگر، در جریان رسیدگی مشخص شد جگوار لندرور تلاش کرده است بابت عدم همکاری بی‌وای‌دی در اجرای دستور قضایی جمع‌آوری شواهد، مبلغ ۵۰۰ هزار یورو جریمه برای این شرکت مطالبه کند. بی‌وای‌دی نیز این مطالبه را غیرموجه دانست و استدلال کرد که به دلیل گستردگی و نامرتبط بودن اطلاعات مورد درخواست، نباید مسئول پرداخت چنین جریمه‌ای باشد.

یکی دیگر از نکات مهم رأی دادگاه، موضوع اثبات خسارت بود. قاضی اعلام کرد جگوار لندرور نتوانسته نشان دهد که بی‌وای‌دی Ti7 تاکنون به این شرکت آسیب تجاری وارد کرده است؛ زیرا این خودرو هنوز در اتحادیه اروپا به فروش نرسیده بود. به بیان دیگر، در زمان رسیدگی، محصول مورد اختلاف هنوز وارد بازار اتحادیه اروپا نشده بود و بنابراین اثبات خسارت ناشی از عرضه و رقابت مستقیم آن دشوار بود.

البته این استدلال نیز به معنای رد همیشگی ادعاهای جگوار لندرور نیست. اگر Ti7 در آینده وارد بازارهای اروپایی شود، موضوع تأثیر احتمالی آن بر حقوق و منافع تجاری JLR می‌تواند در مراحل بعدی پرونده اهمیت پیدا کند. دادگاه همچنین جگوار لندرور را به پرداخت ۲۵ هزار و ۳۷۶ یورو و ۵۷ سنت بابت هزینه‌های حقوقی بی‌وای‌دی محکوم کرد؛ مبلغی که معادل حدود ۲۱ هزار و ۱۰۰ پوند اعلام شده است.

پرسش اصلی این پرونده همچنان بدون پاسخ باقی مانده است. تصمیم دادگاه لاهه درباره بازگرداندن اطلاعات، تنها به شیوه جمع‌آوری مدارک مربوط می‌شود و هنوز مشخص نیست که آیا طراحی بی‌وای‌دی Ti7 حقوق مالکیت فکری جگوار لندرور را نقض کرده است یا خیر.

این موضوع برای صنعت خودرو اهمیت زیادی دارد؛ زیرا طراحی ظاهری خودروها یکی از مهم‌ترین دارایی‌های برندهای بزرگ محسوب می‌شود. شرکت‌ها برای توسعه زبان طراحی اختصاصی خود هزینه‌های زیادی صرف می‌کنند و در بسیاری از کشورها، قوانین مالکیت فکری از برخی ویژگی‌های طراحی حمایت می‌کنند.

در مقابل، بسیاری از خودروهای شاسی‌بلند و آفرودی از فرم‌های جعبه‌ای، سقف نسبتاً صاف و بدنه‌های عمودی استفاده می‌کنند؛ ویژگی‌هایی که تا حدی از نیازهای کاربردی و ساختاری این خودروها ناشی می‌شوند. بنابراین تشخیص تفاوت میان الهام‌گیری طراحی، استفاده از ویژگی‌های عمومی و تقلید غیرمجاز، نیازمند بررسی دقیق حقوقی و فنی است.

حکم اخیر دادگاه هلند یک پیروزی اولیه برای بی‌وای‌دی در برابر جگوار لندرور محسوب می‌شود. شرکت چینی موفق شده است نسبت به نحوه جمع‌آوری اطلاعات محرمانه خود اعتراض کند و دادگاه نیز دستور بازگرداندن یا نابودی این اطلاعات را صادر کرده است.

با این حال، اختلاف اصلی درباره شباهت طراحی بی‌وای‌دی Ti7 و لندرور دیفندر همچنان ادامه دارد. ورود احتمالی Ti7 به بازار بریتانیا در ژانویه ۲۰۲۷ می‌تواند اهمیت تجاری این پرونده را افزایش دهد و مسیر رسیدگی‌های بعدی را تحت تأثیر قرار دهد.

در نهایت، باید میان شکست جگوار لندرور در نخستین مرحله قضایی و نتیجه نهایی پرونده تمایز قائل شد. هنوز هیچ حکم قطعی مبنی بر کپی‌برداری یا عدم کپی‌برداری بی‌وای‌دی صادر نشده و سرنوشت این اختلاف به بررسی‌های بعدی دادگاه بستگی دارد.