در آخرین کنفرانس سرمایه‌گذاران تسلا، ایلان ماسک در میان ربات‌های انسان‌نما از نوع اپتیموس ایستاد. حالا تویوتا نیز وارد رقابت ربات‌های انسان‌نما شده و محصولش را الی (ELEY) نامیده است. نام الی از عبارت انگلیسی «Embodied Learning robot for Enhanced Yield» گرفته شده که به "ربات با یادگیری تجسم‌یافته برای افزایش بازدهی" اشاره دارد. برخلاف ربات‌هایی که بیشتر برای نمایش توانایی‌های فناورانه به صحنه می‌آیند، الی قرار است در محیط واقعی کارخانه کار کند.

به‌گزارش کارباز و با استناد به نیکی آسیا، تویوتا استقرار گسترده‌ی ربات‌ها را بخشی از برنامه‌ی خود برای ساخت کارخانه‌هایی می‌داند که انسان‌ها و ماشین‌ها در کنار یکدیگر فعالیت می‌کنند. خودروساز ژاپنی قصد دارد ۱۵۰ هزار ربات را در کارخانه‌های متعلق به خود و ۲۵۰ هزار ربات دیگر را در کارخانه‌های مجموعه‌های وابسته به گروه تویوتا به کار بگیرد. چنین مقیاسی، رقابت تویوتا و تسلا را از نمایش‌های تبلیغاتی فراتر می‌برد و به خطوط تولید واقعی می‌کشاند.

الی را می‌توان یک نیروی کار غیرانسانی با دو انگشت دانست. حرکت از هوش مصنوعی به‌سوی ربات‌ها، گامی منطقی برای هر مجموعه‌ای محسوب می‌شود که می‌خواهد فعالیت کارکنانی را خودکار کند که کارشان به تایپ‌کردن پشت صفحه‌کلید محدود نیست. شماری از ربات‌های تویوتا هم‌اکنون در بعضی خطوط تولید مستقر شده‌اند و شیوه‌ی انجام وظایف کارکنان را می‌آموزند. کارگران ابزارهایی شبیه انگشتان الی می‌پوشند و فعالیت‌های عادی خود را تکرار می‌کنند تا روش انجام کار را به ربات آموزش دهند.

ربات الی توانایی یادگیری مهارت‌های حرکتی ظریف را دارد و پس از یادگیری، بهترین روش انجام هر وظیفه را پیدا می‌کند. در یکی از نشست‌های فنی اخیر برای سرمایه‌گذاران، یک ربات الی پس از تکرار فرایند یادگیری یک وظیفه به تعداد ۱۵۰۰ بار طی دو هفته، مقابل حاضران شروع به تا‌کردن تی‌شرت کرد. ربات همان کار را بارها با دقتی نزدیک به بی‌نقص تکرار کرد و نشان داد هدف تویوتا صرفا ساخت یک نمونه‌ی نمایشی نیست.

گسترش چنین ربات‌هایی ناگزیر پرسش‌هایی را درباره‌ی آینده‌ی نیروی انسانی مطرح می‌کند. هیروکی ناکاجیما، معاون اجرایی تویوتا، گفت: «هدف ما رسیدن به جهانی است که ربات‌ها به‌جای جایگزین‌کردن انسان‌ها، در کنار آنان زندگی و کار کنند». بااین‌حال، بخش بزرگی از فرایند مونتاژ تویوتا هم‌اکنون بر عهده‌ی تجهیزات رباتیک قرار دارد. ربات‌های خطوط تولید، قسمت‌های بزرگی از خودروها را مونتاژ و جوش‌کاری می‌کنند؛ وظایفی که پیش‌تر انسان‌ها انجام می‌دادند، درحالی‌که رنگ‌آمیزی خودروهای تویوتا نیز به ماشین‌ها سپرده شده است.

به‌جای حضور شمار زیادی از کارکنان برای مونتاژ و رنگ‌آمیزی یک خودرو، اکنون تعداد محدودی نیروی انسانی بر تجهیزاتی نظارت می‌کنند که وظایف اصلی را انجام می‌دهند. انسان‌ها در بخش‌هایی از خط تولید نیز در کنار ربات‌هایی کار می‌کنند که برای نمونه، مواد درزگیر را روی قطعات اعمال می‌کنند. واقعیت ساده آن است که وقتی یک ربات حجم کافی از کار انسان را بر عهده بگیرد، آن فعالیت دیگر کار انسانی به شمار نمی‌رود و کارخانه به افراد کمتری نیاز خواهد داشت. چنین روندی الزاما به‌معنای اخراج کارکنان تویوتا نیست، اما احتمال دارد خودروساز ژاپنی با خروج طبیعی نیروها، وظایف باقی‌مانده را میان کارکنان توزیع کند و به‌جای جایگزینی مستقیم، شمار نیروی انسانی را به‌تدریج کاهش دهد.

اهمیت رقابت الی و اپتیموس را می‌توان در چارچوب چرخه‌ی تبلیغاتی فناوری بررسی کرد که نام دقیق‌ترش چرخه‌ی تبلیغاتی گارتنر است. چرخه‌ی یادشده پنج مرحله دارد و با ظهور یک دستاورد بالقوه‌ی فناورانه آغاز می‌شود. سپس موج تبلیغات، مجموعه‌ای از داستان‌های موفقیت را پدید می‌آورد و پس از آن، علاقه‌ی عمومی افت می‌کند. فناوری سرانجام دور از توجه افکار عمومی بهتر شناخته می‌شود و پذیرش گسترده‌ی آن به‌تدریج شتاب می‌گیرد.

دستاوردهای اصلی فناوری ربات‌های انسان‌نما پیش‌تر رقم خورده‌اند و مردم ربات‌هایی را دیده‌اند که می‌رقصند، حرکت می‌کنند و وظایف مختلف را انجام می‌دهند. صنعت اکنون به مرحله‌ای رسیده که داستان‌های موفقیت بیشتر دیده خواهند شد، درحالی‌که شکست‌ها کنار زده می‌شوند؛ شاید در رقابت کنونی، حتی پاک‌کردن آثار شکست نیز بر عهده‌ی یک ربات انسان‌نمای موفق قرار بگیرد. اگر خودروسازی توانایی ارائه‌ی نمونه‌های موفق را داشته باشد، تویوتا یکی از محتمل‌ترین گزینه‌ها خواهد بود.

در سال‌های آینده، تماشای ربات‌های انسان‌نمایی که معادل خودرویی تا‌کردن تی‌شرت را انجام می‌دهند، دیگر اتفاقی عجیب به نظر نخواهد رسید. واکنش مردم به چنین صحنه‌هایی احتمالا مشابه واکنشی خواهد بود که سال‌ها پیش با دیدن ماشین‌های رباتیک رنگ‌آمیزی خودرو نشان می‌دادند. رقابت تویوتا و تسلا نیز مشخص خواهد کرد کدام غول صنعت خودرو می‌تواند ربات انسان‌نما را زودتر از صحنه‌ی کنفرانس به نیرویی عادی و مؤثر در کارخانه تبدیل کند.

به‌نظر شما الی در کارخانه‌ها موفق‌تر خواهد بود یا Optimus تسلا؟