چرا شمع موتور را نباید تا جای ممکن سفت کرد؟

هنگام تعویض شمع خودرو، بعضی رانندگان تصور می‌کنند هرچه شمع محکم‌تر بسته شود، احتمال باز شدن آن کمتر خواهد بود و موتور بهتر کار می‌کند. این تصور در ظاهر منطقی به نظر می‌رسد، اما در عمل می‌تواند به یکی از قطعات حساس موتور آسیب بزند. شمع باید به‌اندازه مشخصی سفت شود؛ نه آن‌قدر شل که آب‌بندی مناسبی نداشته باشد و نه آن‌قدر محکم که به رزوه‌ها و بدنه آن فشار وارد شود.

شمع درون رزوه‌ای روی سرسیلندر نصب می‌شود و باید علاوه بر ایجاد جرقه، گرمای خود را نیز به سرسیلندر منتقل کند. اگر هنگام نصب، نیروی بیش از اندازه‌ای به آن وارد شود، بدنه فلزی شمع ممکن است کش بیاید یا تغییر شکل دهد. این تغییر شکل می‌تواند آب‌بندی داخلی شمع را مختل کند و بر انتقال حرارت آن اثر بگذارد.

در چنین شرایطی، دمای بخش‌های مختلف شمع ممکن است از محدوده طراحی‌شده فراتر برود. افزایش بیش از حد دما می‌تواند به آسیب الکترودها، ترک‌ خوردن عایق سرامیکی و در موارد شدید، بروز مشکلاتی در عملکرد موتور منجر شود. همچنین، هنگام باز کردن شمع در سرویس‌های بعدی، احتمال آسیب ‌دیدن رزوه‌ها یا دشوار شدن جداسازی آن وجود دارد.

یکی از پرهزینه‌ترین پیامدهای سفت‌ کردن بیش از حد شمع، آسیب به رزوه محل نصب آن در سرسیلندر است. این مسئله به‌ویژه در سرسیلندرهای آلومینیومی اهمیت دارد؛ زیرا وارد کردن نیروی نامناسب می‌تواند رزوه‌های آن را خراب کند. در این صورت، تعویض شمع دیگر یک سرویس ساده نخواهد بود و ممکن است تعمیر تخصصی محل نصب لازم شود.

البته آسیب‌ دیدن رزوه فقط به نیروی زیاد هنگام بستن مربوط نیست. اگر شمع کج وارد رزوه شود یا هنگام نصب، ابزار در راستای صحیح قرار نگیرد، احتمال صدمه ‌دیدن رزوه‌ها افزایش پیدا می‌کند. به همین دلیل، شمع باید در آغاز با دقت و بدون اعمال نیروی زیاد در جای خود قرار بگیرد.

شل‌ بستن شمع نیز به‌اندازه سفت ‌کردن بیش از حد آن اشتباه است. شمعی که به‌درستی در جای خود ننشسته باشد، ممکن است نتواند محفظه احتراق را به‌خوبی آب‌بندی کند. نشت گازهای احتراق، افزایش دمای شمع و آسیب ناشی از لرزش از پیامدهای احتمالی نصب نامناسب هستند؛ بنابراین، راه‌حل این نیست که برای جلوگیری از شل ‌شدن شمع، آن را با بیشترین نیروی ممکن ببندیم؛ بلکه باید مقدار سفت‌ کردن مطابق مشخصات فنی باشد.

روش استاندارد، استفاده از آچار ترک‌متر و رعایت گشتاور توصیه ‌شده سازنده خودرو یا شمع است. این مقدار با توجه به قطر رزوه، نوع نشیمن شمع و جنس سرسیلندر تفاوت دارد؛ بنابراین، نمی‌توان یک عدد ثابت را برای همه خودروها در نظر گرفت.

اگر دستورالعمل شمع، روش سفت‌ کردن بر اساس زاویه چرخش را مشخص کرده باشد، باید همان دستورالعمل را اجرا کرد. همچنین، نصب شمع باید روی موتور سرد انجام شود و رزوه‌ها و محل نشستن شمع تمیز باشند. استفاده از روغن یا گریس روی رزوه نیز توصیه نمی‌شود، مگر اینکه سازنده صراحتاً دستور دیگری داده باشد؛ زیرا روان‌کاری می‌تواند باعث افزایش نیروی واقعی وارد شده به رزوه در یک گشتاور مشخص شود.

در نهایت باید گفت شمع خودرو قطعه‌ای کوچک اما حساس است و نصب نادرست آن می‌تواند هزینه‌ای بسیار بیشتر از یک سرویس معمولی به همراه داشته باشد. برای جلوگیری از آسیب، شمع را نه با حدس و فشار دست، بلکه طبق گشتاور یا زاویه تعیین‌شده برای همان موتور نصب کنید.