وقتی خودروی برقی تصادف می‌کند، چه اتفاقی برای برق باتری می‌افتد؟

خودروهای برقی برای تأمین نیروی حرکتی به باتری‌هایی با ولتاژ بالا متکی هستند؛ باتری‌هایی که در صورت آسیب‌دیدگی کابل‌ها یا اجزای الکتریکی، می‌توانند خطر برق‌گرفتگی و آتش‌سوزی ایجاد کنند. به همین دلیل، خودروسازان سیستم‌هایی را طراحی کرده‌اند که هنگام وقوع تصادف، جریان برق فشارقوی را به‌صورت خودکار از بخش‌های مختلف خودرو جدا می‌کنند. این فرایند با ارسال سیگنال تصادف و فعال شدن تجهیزات قطع کننده انجام می‌شود، اما نکته مهم آن است که قطع برق خودرو به معنای بی‌خطر شدن کامل باتری نیست.

در خودروهای برقی، حسگرهای ایمنی به‌طور مداوم شرایط خودرو را زیر نظر دارند. هنگام برخورد شدید، حسگرهای تصادف شدت ضربه را تشخیص می‌دهند و اطلاعات را به واحد کنترل ایربگ یا سیستم مدیریت ایمنی ارسال می‌کنند. اگر شدت برخورد از محدوده تعیین‌شده فراتر برود، فرمان قطع سیستم ولتاژ بالا صادر می‌شود. در بسیاری از خودروها، فعال شدن ایربگ یا پیش‌کشنده کمربند ایمنی نیز می‌تواند یکی از نشانه‌های وقوع تصادف و محرک فرایند قطع برق باشد.

البته شیوه عملکرد این سیستم در همه خودروها یکسان نیست و به طراحی و دستورالعمل سازنده بستگی دارد. برای مثال، در برخی خودروها حتی تصادف‌هایی که به فعال شدن ایربگ منجر نمی‌شوند نیز می‌توانند فرمان قطع ولتاژ بالا را صادر کنند.

یکی از مهم‌ترین اجزای این سیستم، کنتاکتورهای ولتاژ بالا هستند که معمولاً داخل مجموعه باتری قرار دارند. این قطعات در شرایط عادی، ارتباط الکتریکی باتری با مدارهای اصلی خودرو را برقرار می‌کنند تا انرژی موردنیاز موتور برقی و سایر تجهیزات تأمین شود.

پس از دریافت فرمان تصادف، کنتاکتورها باز می‌شوند و ارتباط باتری با مدار فشارقوی خودرو را قطع می‌کنند. به این ترتیب، جریان برق دیگر به بخش‌هایی مانند اینورتر و موتور الکتریکی منتقل نمی‌شود. در واقع، این فرایند مانند باز شدن یک کلید الکتریکی عمل می‌کند؛ با این تفاوت که به‌صورت خودکار و در زمان بسیار کوتاهی انجام می‌شود.

بعضی خودروسازان علاوه بر کنتاکتورها، از قطعه‌ای به نام قطع کننده پیروتکنیکی یا فیوز انفجاری استفاده می‌کنند. این قطعه با دریافت فرمان الکتریکی، یک سازوکار پیروتکنیکی کوچک را فعال می‌کند تا اتصال الکتریکی مسیر اصلی باتری به‌سرعت قطع شود. مزیت این روش، ایجاد جداسازی فیزیکی و سریع در مدار ولتاژ بالا است؛ هرچند طراحی و محل نصب آن در خودروهای مختلف تفاوت دارد.

پاسخ منفی است. باز شدن کنتاکتورها یا فعال شدن فیوز پیروتکنیکی، ارتباط باتری با مدارهای فشارقوی خودرو را قطع می‌کند، اما انرژی الکتریکی همچنان در سلول‌های باتری ذخیره شده است. همچنین ممکن است خازن‌های برخی تجهیزات برای تخلیه ولتاژ باقی‌مانده به چند ثانیه زمان نیاز داشته باشند؛ بنابراین، خاموش شدن خودرو یا قطع برق آن به معنای از بین رفتن کامل خطر نیست.

به همین دلیل، نیروهای امدادی و تعمیرکاران باید دستورالعمل اختصاصی همان مدل خودرو را رعایت کنند و از تماس با کابل‌های نارنجی‌رنگ، باتری آسیب‌دیده و قطعات ولتاژ بالا خودداری کنند. حتی پس از قطع برق نیز احتمال برق‌گرفتگی یا آتش‌سوزی ناشی از آسیب داخلی باتری وجود دارد. در پایان باید گفت سیستم قطع اضطراری ولتاژ بالا یکی از مهم‌ترین تجهیزات ایمنی خودروهای برقی است، اما جایگزین رعایت اصول ایمنی پس از تصادف نمی‌شود.