صدای جیغ تسمه هنگام استارت در سرما ناشی از لغزش روی پولی‌ها یا فرسودگی است که در صورت بی‌توجهی می‌تواند باعث خرابی قطعات جانبی خودرو شود.
اگر خودروی شما پس از چند ساعت توقف در هوای سرد، هنگام روشن شدن موتور صدای جیغ یا سوت بلندی تولید می‌کند که پس از چند ثانیه ناپدید می‌شود، احتمال دارد مشکل از مجموعه تسمه‌های محرک موتور باشد.
این صدا که معمولاً در صبح‌های سرد و مرطوب بیشتر شنیده می‌شود، گاهی نشانه فرسودگی تسمه و گاهی هشداری درباره عملکرد نامناسب تسمه‌سفت‌کن یا پولی‌هاست. اگرچه در بسیاری از موارد این صدا خطر فوری برای موتور ایجاد نمی‌کند، اما نادیده گرفتن آن می‌تواند به خرابی قطعات جانبی و حتی از کار افتادن برخی تجهیزات خودرو منجر شود.
علت جیغ کشیدن تسمه در زمان استارت سرد چیست؟
یکی از مهم‌ترین دلایل ایجاد این صدا، لغزش تسمه روی پولی‌هاست. در خودروهایی که از تسمه چندشیاره یا تسمه دینام استفاده می‌کنند، نیروی موتور از طریق این تسمه به قطعاتی مانند دینام، کمپرسور کولر و پمپ هیدرولیک فرمان منتقل می‌شود. اگر میزان کشش تسمه کافی نباشد، هنگام شروع به کار موتور و افزایش ناگهانی بار دینام، تسمه نمی‌تواند نیروی موردنیاز را به‌درستی منتقل کند و روی سطح پولی می‌لغزد. اصطکاک ناشی از این لغزش همان صدای جیغ آشنایی است که رانندگان می‌شنوند.
سرما نیز می‌تواند این مشکل را تشدید کند. در دمای پایین، شرایط عملکرد لاستیک تسمه تغییر می‌کند و وجود رطوبت روی تسمه یا پولی‌ها نیز ممکن است چسبندگی مناسب میان آن‌ها را کاهش دهد. به همین دلیل، صدای تسمه در صبح‌های سرد و مرطوب بیشتر به گوش می‌رسد.
فرسودگی و ترک‌خوردگی تسمه، کاهش خاصیت کشسانی، خرابی تسمه‌سفت‌کن و ضعیف شدن فنر آن از دیگر دلایل احتمالی هستند. همچنین اگر بلبرینگ پولی هرزگرد یا یکی از تجهیزات متصل به تسمه آسیب دیده باشد، مقاومت حرکتی افزایش پیدا می‌کند و احتمال لغزش تسمه بیشتر می‌شود.
چگونه علت صدای تسمه را تشخیص دهیم؟
برای پیدا کردن منشأ صدا، ابتدا باید وضعیت ظاهری تسمه بررسی شود. وجود ترک، ساییدگی، ریش‌ریش شدن لبه‌ها، براق شدن بیش از حد سطح یا کاهش عمق شیارها می‌تواند نشانه فرسودگی باشد. البته در تسمه‌های جدید، میزان سایش همیشه با ترک‌خوردگی قابل تشخیص نیست و بررسی عمق شیارها اهمیت بیشتری دارد.
اگر تسمه از نظر ظاهری سالم باشد، باید کشش آن، عملکرد تسمه‌سفت‌کن و وضعیت بلبرینگ پولی‌ها بررسی شود. صدای جیغ ممتد معمولاً با لغزش تسمه ارتباط دارد، درحالی‌که صدای جیرجیر کوتاه و تکرارشونده می‌تواند ناشی از ناهماهنگی پولی‌ها باشد.
راهکارهای رفع صدای جیغ تسمه در صبح‌های سرد
راه‌حل این مشکل به علت اصلی آن بستگی دارد. اگر تسمه فرسوده، ترک‌خورده یا آسیب‌دیده باشد، تعویض آن ضروری است. در صورت شل بودن تسمه‌های دارای تنظیم دستی، باید کشش آن‌ها مطابق دستورالعمل سازنده تنظیم شود. در خودروهای مجهز به تسمه‌سفت‌کن خودکار نیز خرابی فنر یا بلبرینگ این قطعه باید بررسی و در صورت لزوم مجموعه تعویض شود.
اگر مشکل از ناهماهنگی پولی‌ها یا خرابی بلبرینگ‌ها باشد، صرفاً تعویض تسمه راه‌حل مناسبی نیست و باید قطعه معیوب نیز تعمیر یا جایگزین شود. همچنین نشت روغن موتور، ضدیخ یا روغن هیدرولیک روی تسمه باید برطرف شود؛ زیرا آلودگی‌های نفتی می‌توانند به ساختار تسمه آسیب بزنند. در چنین شرایطی، تمیز کردن تسمه معمولاً کافی نیست و تعویض آن توصیه می‌شود.
نکته مهم اینکه استفاده از اسپری‌های روان کننده یا مواد موسوم به نرم‌کننده و ضد صدای تسمه راه‌حل مناسبی نیست و ممکن است مشکل را تشدید کند. بهترین اقدام، شناسایی منشأ صدا و رفع ایراد قطعه معیوب است.
