هر ۴ خودرو، یک گواهی اسقاط؛ هزینه خودروسازان چقدر است؟

با اصلاح آیین‌نامه اجرایی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو، خودروسازان و موتورسیکلت‌سازان داخلی برای شماره‌گذاری محصولات خود باید به ازای تولید هر ۴ دستگاه، یک گواهی اسقاط معادل ارائه کنند. چنین تغییری می‌تواند هزینه تولید، روند شماره‌گذاری و در نهایت قیمت خودرو را تحت تاثیر قرار دهد.

به‌گزارش پدال، بر اساس ماده ۷ اصلاحی آیین‌نامه اجرایی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو، تولیدکنندگان داخلی باید به ازای تولید هر چهار دستگاه خودرو یا موتورسیکلت، یک گواهی اسقاط معادل از مراکز اسقاط دریافت کنند. به بیان ساده، خودروساز باید برای معادل ۲۵ درصد تولید خود گواهی اسقاط در اختیار داشته باشد تا بتواند محصولات تولیدی را شماره‌گذاری کند.

این الزام گواهی اسقاط را مستقیما به فرآیند تولید و عرضه خودرو متصل می‌کند و در صورت کمبود گواهی، حتی اگر خودرو تولید شده باشد، شماره‌گذاری و تحویل آن می‌تواند با مشکل روبه‌رو شود. با اجرای این مقررات، گواهی اسقاط دیگر صرفا یک هزینه جانبی برای خودروساز نیست و عملا به یکی از الزامات شماره‌گذاری خودرو تبدیل می‌شود.

اگر یک خودروساز یا موتورسیکلت‌ساز نتواند گواهی مورد نیاز خود را تامین کند، فرآیند شماره‌گذاری محصولات آن با مشکل مواجه خواهد شد. چنین وضعیتی می‌تواند بر میزان عرضه ماهانه، زمان تحویل خودرو به مشتریان و حتی جریان نقدینگی شرکت‌ها اثر بگذارد. از سوی دیگر، ظرفیت مراکز اسقاط و تعداد خودروهای فرسوده‌ای که امکان اسقاط آنها وجود دارد، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و هرچه فاصله میان عرضه گواهی اسقاط و تقاضای خودروسازان بیشتر شود، احتمال ایجاد گلوگاه در زنجیره عرضه خودرو افزایش می‌یابد.

آیین‌نامه برای جلوگیری از ایجاد گلوگاه در یک گروه خاص نیز سازوکاری پیش‌بینی کرده است. اگر گواهی اسقاط تولیدشده در گروه‌های کاربری پایه پاسخگوی نیاز تولیدکنندگان و واردکنندگان نباشد، وزارت صمت با تأیید سازمان حفاظت محیط‌زیست می‌تواند با توجه به شرایط عرضه و تقاضا، گروه‌های کاربری را با یکدیگر ادغام کند یا امکان استفاده از گواهی گروه‌های معادل را فراهم کند. این سازوکار می‌تواند ریسک توقف شماره‌گذاری به دلیل کمبود گواهی در یک گروه خاص را کاهش دهد.

بر اساس سازوکار جدید، قیمت گواهی اسقاط خودروهای سواری در سامانه نوسازی ناوگان ۶۰ میلیون تومان تعیین شده است. قیمت گواهی اسقاط خودروهای دیزلی سبک و سنگین نیز هر کدام ۱۲۰ میلیون تومان اعلام شده است. بنابراین، در صورت خرید گواهی با نرخ ۶۰ میلیون تومان، هزینه اسمی گواهی اسقاط برای خودروساز به ازای هر خودرو تولیدی به‌طور متوسط معادل ۱۵ میلیون تومان خواهد بود؛ البته این عدد صرفا حاصل تقسیم هزینه یک گواهی بر چهار خودرو است و نحوه تخصیص و محاسبه گواهی در هر گروه باید مطابق مقررات سامانه انجام شود.

برای خودروهای دیزلی سبک و سنگین نیز این رقم در صورت استفاده از گواهی ۱۲۰ میلیون تومانی، به ۳۰ میلیون تومان به ازای هر خودرو می‌رسد. یکی از مهم‌ترین بخش‌های اصلاحیه، نحوه برخورد با گواهی‌های اسقاطی است که پیش از تغییر نرخ خریداری شده‌اند. گواهی‌های موجود در مخازن خودروسازان و واردکنندگان که با نرخ قبلی خریداری شده‌اند، در سامانه نوسازی ناوگان مشخص و نشانه‌گذاری می‌شوند.

اگر شرکت از این گواهی‌های قدیمی برای شماره‌گذاری خودرو استفاده کند، نمی‌تواند افزایش نرخ گواهی اسقاط جدید را در قیمت نهایی خودرو از مشتری دریافت کند. همچنین تا زمانی که گواهی‌های خریداری‌شده با نرخ قبلی در مخزن شرکت وجود داشته باشد، استفاده از گواهی‌های جدید با نرخ بالاتر برای آن شرکت مجاز نخواهد بود. بنابراین انتقال هزینه افزایش‌یافته گواهی اسقاط به خریدار تنها زمانی امکان‌پذیر است که تولیدکننده یا واردکننده، گواهی مورد نیاز خود را با نرخ جدید خریداری کرده باشد.

مسئولیت رعایت این مقررات بر عهده شرکت‌های تولیدکننده و واردکننده خودرو قرار گرفته است. اطلاعات سامانه نوسازی ناوگان نیز می‌تواند در اختیار نهادهای نظارتی از جمله سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان و سازمان بازرسی کل کشور قرار گیرد. در نتیجه، اگر خودروسازی در حالی که هنوز گواهی‌های اسقاط قدیمی در اختیار دارد، هزینه ناشی از افزایش نرخ گواهی‌های جدید را از مشتری دریافت کند، این موضوع می‌تواند از سوی نهادهای نظارتی مورد بررسی قرار گیرد.

خودروسازانی که در طرح‌های جایگزینی خودروهای فرسوده مشارکت دارند نیز طبق مقررات جدید باید سرویس‌های برخط سامانه نوسازی ناوگان را اجرا کنند. این شرکت‌ها موظف‌اند ارزش گواهی اسقاط خودروهای تحویلی در طرح‌های جایگزینی را بر اساس نرخ اعلامی سامانه محاسبه کنند. همچنین متقاضیان باید درباره تغییرات نرخ گواهی اسقاط از تاریخ ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ اطلاع‌رسانی شوند.

تاثیر این مقررات بر قیمت خودرو به چند عامل بستگی دارد؛ از جمله قیمت گواهی، نوع خودرو، گروه کاربری، میزان تولید و اینکه شرکت گواهی مورد نیاز خود را با نرخ قدیمی یا جدید خریداری کرده باشد. برای مثال، اگر مبنا را گواهی ۶۰ میلیون تومانی خودروهای سواری در نظر بگیریم، الزام یک گواهی به ازای هر چهار خودرو به‌صورت نظری معادل ۱۵ میلیون تومان هزینه برای هر خودرو خواهد بود.

البته این به معنای آن نیست که قیمت تمام‌شده یا قیمت مصرف‌کننده الزاما دقیقا ۱۵ میلیون تومان افزایش پیدا می‌کند، زیرا هزینه گواهی تنها یکی از اجزای قیمت خودرو است و نحوه اجرای مقررات، وضعیت موجودی گواهی‌های قبلی و سازوکار قیمت‌گذاری خودرو نیز اهمیت دارد. در مقابل، اگر گواهی اسقاط در بازار با کمبود مواجه شود، مسئله می‌تواند فراتر از افزایش هزینه باشد و به محدودیت شماره‌گذاری و کاهش عرضه خودرو منجر شود. در مجموع، اصلاح آیین‌نامه ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو، گواهی اسقاط را به یکی از حلقه‌های مهم زنجیره تولید تا شماره‌گذاری خودرو تبدیل کرده است و موفقیت این سیاست تا حد زیادی به توان شبکه اسقاط کشور برای تامین گواهی مورد نیاز خودروسازان و همچنین نظارت دقیق بر نحوه انتقال هزینه آن به مصرف‌کنندگان بستگی دارد.

شما درباره اثر این مقررات بر قیمت خودرو چه فکر می‌کنید؟