تأثیرگذارترین خودروهای قرن بیستم؛ از فورد مدل T تا مک‌لارن F1

تعیین تأثیرگذارترین خودروی قرن بیستم کار ساده‌ای نیست اما نشریهٔ Classic & Sports Car بررسی کاملاً دقیقی در این زمینه انجام داده است. این نشریه فهرستی کوتاه از ۱۰ خودرو از هر دهه قرن بیستم تهیه کرده و از یک هیئت داوری پنج‌نفره از کارشناسان برجسته خواسته است تا ابتدا یک خودرو را از هر دهه انتخاب کرده و سپس سکوی برتر کل قرن را مشخص کنند.

این رویکرد بسیار جذابی است. تاریخچه خودروهای پیش از قرن بیستم بیش‌ازحد مبهم است که بتوان یک مدل را به‌عنوان تأثیرگذارترین انتخاب کرد زیرا هرچند از بنز موتورواگن که در سال ۱۸۸۶ معرفی شد به‌عنوان اولین خودروی جهان یاد می‌شود اما پیش از آن وسایل نقلیهٔ زیادی مثل تراکتور بخار کوگنوت متعلق به سال ۱۷۶۹ ساخته شده بودند. قرن بیستم اما دوران بلوغ خودرو و درواقع قرن شکل‌گیری آن بود. به همین دلیل یکی از داوران رأی‌گیری را کاری دشوار توصیف کرد و افزود:

راستش را بخواهید، فکر می‌کنم ۸۰ درصد از آن ۱۰۰ خودرو مستحق حضور در بین ۳۰ خودروی برتر بودند.

با در نظر گرفتن تمام جوانب، به خودروهای تأثیرگذار قرن بیستم می‌رسیم. جایگاه نخست به فورد مدل T تعلق گرفت که هیچ حرف‌وحدیثی در آن نیست و جایگاه سوم نیز به مینی رسید که آن‌هم همین شرایط را دارد اما در جایگاه دوم، مک‌لارن F1 قرار گرفته است. به نظر من باید در تعریف خود از واژه تأثیرگذار کمی بااحتیاط برخورد کنیم. آیا مک‌لارن F1 روی مدل‌های فوق‌العاده جدید گوردون موری گذاشته است؟ قطعاً. آیا خودروی فوق‌العاده‌ای است؟ بله اما این خودرویی واقعاً تأثیرگذار نبود. در میان خودروهای دهه ۱۹۹۰، کدام‌یک بیشترین تأثیر را روی صنعت خودروی امروز گذاشته است؟ مک‌لارن F1 یا تویوتا پریوس، لکسوس LS 400، تویوتا راوفور، فورد فوکوس یا جنرال موتورز EV1؟

حتی اگر مک‌لارن F1 را از خودروهای دهه ۹۰ جدا کنیم، آیا واقعاً از جیپ ویلیز یا فولکس‌واگن بیتل تأثیرگذارتر بوده است؟ به نظر من مطلقاً این‌طور نیست؛ بنابراین، برای انتخاب مک‌لارن F1 باید کمی درباره معنای «تأثیرگذاری» دچار ابهام شویم. اگر منظور این باشد که علاقه‌مندان خودرو را به سمت نامیدن F1 به‌عنوان بهترین خودروی راننده محور تاریخ سوق دهیم، بله، این یک خودروی تأثیرگذار است اما بخش بسیار کوچکی از خلوص ساختار سبک‌وزن آن به بازار خودرو، حتی بازار خودروهای اسپرت راه پیدا کرد و این یکی از دلایلی است که شرکت GMA احساس وظیفه کرد آن را برای دنیای امروز بازآفرینی کند. مک‌لارن F1 آمد، خیره‌کننده ظاهر شد و راهکار جدیدی برای خودروهای اسپرت ارائه داد اما صنعت خودرو تقریباً همهٔ ویژگی‌های خارق‌العادهٔ آن را نادیده گرفت.

درهرحال، در ادامه به فرایند انتخاب تأثیرگذارترین خودروهای قرن بیستم توسط نشریه Classic & Sports Car می‌پردازیم. طبق گفتهٔ این نشریه، خودروهای تأثیرگذار خودروهایی هستند که دیدگاه ما را درباره انتظارات و خواسته‌هایمان از هر خودرویی که امروز پشت فرمانش می‌نشینیم، شکل داده‌اند. این مدل‌های شاخص با نوآوری در حوزه‌های کلیدی مانند طراحی، پیشرانه، شاسی، ایمنی و تولید یا از آن مهم‌تر، با ترکیب کردن این عناصر در قالب یک الگوی چنان موفق که رقبا در صنعت خودرو چاره‌ای جز پیروی از آن نداشته‌اند، روند توسعه خودرو را به‌شدت تسریع کرده‌اند. همان‌طور که گفته شد، ابتدا برای هر دهه از قرن بیستم، ۱۰ خودروی شاخص انتخاب و در اختیار پنج کارشناس از سراسر صنعت خودروهای کلاسیک قرار داده شد. آن‌ها باید از هر دوره، یک خودرو به همراه دو نامزد جایگزین انتخاب می‌کردند به‌طوری‌که ۱۰ امتیاز به انتخاب اول و به ترتیب ۹ و ۸ امتیاز به گزینه‌های دوم و سوم تعلق می‌گرفت. پس از پردازش امتیازها، ۱۰ خودرویی که در ادامه می‌بینید توانستند به مرحله نیمه‌نهایی راه پیدا کنند.

چالش بعدی داوران این بود که سه جایگاه روی سکو را انتخاب کنند و نهایتاً این سه خودرو به ترتیب رتبه‌های اول، دوم و سوم را به خود اختصاص دادند.