چشم اندازطراحیهفته نامه

سیر تحول طراحی داشبورد خودروها: از گذشته تا آینده

قدیمی‌ترین خودروهایی که ممکن است به یاد بیاوریم از داشبوردهایی خشک و نمایشگرهایی آنالوگ سود می‌بردند. قسمت‌هایی از داشبورد و فرمان با چوب و کروم پوشیده شده بود و اگر خودروی گران‌قیمت و لوکسی بود، چرم نیز در آن یافت می‌شد. بعدها، طراحی داشبورد و کنسول در سیری تکاملی قرار گرفت و با استفاده از متریال نرم‌تر و با کیفیت‌تر، مدرن سازی شد. هرچند شاید این امر با از دست دادن جاذبه‌های بصری نیز همراه بوده باشد.

زمانی که استفاده از ایربگ در خودروها واجب شد، شاهد فرمان‌های پف کرده و شبیه شدن داشبورد اکثر خودروها به هم بودیم. کم‌کم خودروسازان از ترکیب‌های دو رنگ و طرح‌های چند پره جذاب‌تر برای فرمان استفاده کردند و چینش لوازم و کنترل‌های خودرو نیز منظم‌تر، متمایزتر و بهتر شد.

با فرا رسیدن عصر نمایشگرهای جدید، سیستم‌های سرگرمی و رفاهی خودروها نیز شکل گرفتند. در آغاز نمایشگرها جای خود را در داشبورد باز کردند. در نسل‌های بعدی، نمایشگرها به شکل تبلت هایی درآمدند که می‌شد از طریق لمس یا دکمه‌های کنترلی آن‌ها را مورد استفاده قرار داد. کلیدهای فیزیکی در داشبوردهای مینی مالیستی در حال محو شدن هستند و حتی طراحی دریچه‌های تهویه نیز مانند سابق نیستند.

سیستم‌های رهیاب مسیر نیز بیشتر مورد استقبال قرار گرفتند و البته نمایشگرهای هدآپ یا سربالا نیز روزبه‌روز بیشتر توسعه یافتند. برخی از خودروسازان نظیر هوندا، آئودی و لکسس در حال حذف آینه‌های جانبی هستند و نمایشگرهایی را در داشبورد برای نمایش تصاویر پشت و پهلوی خودرو درنظر گرفته‌اند.

مدها از کجا آغاز می‌شوند؟

تأثیر پیشرفت فناوری روی مد غیر قابل کتمان است. به همین دلیل پیشگامان استفاده از جدیدترین تکنولوژی‌ها همواره می‌توانند جریانساز مد نیز باشند. هرچند در لباس، موبایل یا لوازم خانگی می‌توان پیشگامان فرانسوی، آمریکایی و ایتالیایی را دید اما اینجا آلمانی‌ها و در رأس آن‌ها مرسدس نشان داده‌اند که همواره مدهایی را ایجاد نموده‌اند که بعدها مورد استفاده سایرین قرار گرفته‌اند. کافیست هر نسل از خودروهای مرسدس را به دقت بررسی کنید و تأثیر طراحی کابین آن‌ها را روی خودروهای مختلف دیگر خودروسازان در سال‌های بعد ببینید. اما این موضوع می‌تواند در آینده و با توجه بیشتر توأمان مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان به طراحی مدرن کابین‌ها تغییر کند. تسلا نیز تنها خودروساز آمریکایی است که در طراحی کابین با شکستن کلیشه‌ها، پیش‌آهنگ و الگوی سایرین شده است.

بازی رنگ و نور

دیگر دوره داشبوردهای سیاه رنگ خسته‌کننده به پایان رسیده است و می‌توان از میان رنگ‌های شاد تا سنگین دست به انتخاب زد. کابین‌ها با رنگ‌های روشن، اکنون بزرگ‌تر به نظر می‌رسند و استفاده از سقف‌های بزرگ شیشه‌ای پانوراما هم مزید بر علت شده تا فضای کابین، پرنور و دلباز شود. برخی از ترکیب‌های رنگی کابین‌ها کاملاً خلاقانه‌اند به‌عنوان مثال خودرویی که رنگ صندلی راننده متمایز از سایر صندلی‌هاست.

نورپردازی کابین نیز با رونق استفاده از چراغ‌های مخفی LED تبدیل به یک جریان شده و در برخی از خودروها نیز می‌توانید رنگ نورها را بسته به سلیقه و حال و هوای خود تغییر دهید.

طراحی داخلی خودروهای حال حاضر

از منظر زیبایی‌شناسی، می‌توان بسیاری از خودروهای فعلی دنیا را نام برد که کابینی دلنشین و جذاب دارند. هرچند بحث زیبایی به‌شدت وابسته به سلایق افراد است اما از دید مدرنیزاسیون کابین و توجه هم‌زمان به مقوله زیبایی،کاربرد و تناسب، می‌توان نمونه‌های پرچم‌داری را برشمرد.

طراحی داشبورد کابین‌های امروزی به سمت استفاده از نمایشگرهای بزرگ لمسی و کاهش تعداد کلیدها و دکمه‌ها پیش می‌رود. گاهی صفحات نمایشگر به صورت عرضی و گاهی هم به صورت عمودی قرار می‌گیرند. مرسدس بنز برای نخستین بار از دو صفحه نمایش افقی برای ایجاد یک پنل عریض تصویری استفاده کرد و بعدها آن را توسعه داد. این طرح سپس توسط بسیاری از خودروسازان مورد الگوبرداری قرار گرفت.

تسلا مدل اس هم با نمایشگر بسیار بزرگ خود، جریان ساز استفاده از نمایشگر لمسی به جای دکمه‌های رایج بود. برخی از شرکت‌ها از نمایشگرهایی در سمت سرنشین نیز استفاده نموده‌اند. آئودی، پورشه و حتی هوندا e از نمونه‌های این ایده می‌باشند که ممکن است در آینده بیشتر مورد استقبال واقع شود.

برای کنسول نیز استفاده از متریال شیشه‌ای، حذف دسته دنده و استفاده از کلیدهای چرخان مورد توجه قرار گرفته است. کنترل‌های صوتی و یا حرکتی نیز فعلاً در تعدادی از خودروهای لوکس دیده می‌شوند و با بلوغ فناوری آن‌ها می‌توان انتظار داشت که جای لمس دکمه‌های فیزیکی را به صورت کامل بگیرند. نمایشگرهای سربالا نیز در بیشتر خودروها دیده می‌شوند تا راننده بدون از دست دادن دید به مسیر بتواند اطلاعات مهم را مشاهده نماید.

فرمان خودروها، امروزه مجهز به انواع کلیدهای میانبر کنترلی شده‌اند و برخلاف دو دهه قبل، دیگر تأثیر منفی استفاده از ایربگ را روی طراحی فرمان نمی‌بینیم. بنابراین می‌توان به‌جرئت ادعا نمود که فرمان خودروها در حال حاضر در زیباترین دوره خود به سر می‌برند.

نگاهی به آینده: طراحی کابین خودروهای کانسپت

با تماشای داشبورد خودروهای کانسپت، می‌توان تا حدودی از المان‌های قابل توجه و مسیری که پیموده خواهد شد، سر درآورد. هرچند تجربه نشان داده که بسیاری از کابین‌های کانسپت ساختارشکن، هیچ‌گاه تحقق نیافته‌اند اما تعدادی از آن‌ها که فلسفه عملی مناسبی را در پشت سر خود می‌دیدند نیز تبدیل به الگویی برای خودروهای امروزی شدند.

احتمالاً در آینده با گسترش سیستم‌های کمک‌راننده، شاهد دخالت کمتر افراد در رانندگی خواهیم بود و بنابراین جمع شدن فرمان یکی از گزینه‌ها خواهد بود. در کوتاه‌مدت استفاده از پنل های لمسی و نمایشگرهای منحنی مورد توجه واقع می‌شود اما بعدتر می‌توان انتظار داشت که تمام سطوح کابین به نمایشگرهای تعاملی با سرنشینان تبدیل شوند.

کابین خودروهای ایرانی

خوب در این زمینه ما با نقصان بزرگی مواجهیم. طراحان ایران‌خودرو و سایپا در بهترین حالت برای طراحی داشبورد و کابین خودروهایی چون دنا، سورن، ساینا و کوییک و حتی شاهین و رانا به خودروهای دیگری که در زمان قبل از این خودروها تولید شده بودند توجه داشتند و چون پروسه طراحی تا تولید این خودروها بسیار زمان‌بر بود، بنابراین در زمان عرضه با داشبوردهایی منسوخ مواجه می‌شدیم. طبیعی است که برای محصولات آینده، طراحان باید آینده‌نگری و توجه به الگوهای در حال شکل‌گیری پیشگامان این عرصه را در نظر داشته باشند.

اگر می‌خواهید کابین یک خودروی آینده را طراحی کنید، نه به خودروهای گذشته و نه خودروهای حال توجهی نداشته باشید. اگر می‌خواهید جریان‌سازی کنید، به جای قلم و مداد بیشتر از پاک‌کن استفاده کنید!

مطالب مشابه

‫۳۱ دیدگاه

  1. رزیتا

    ۱۴ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (413 ديدگاه)

    یه عده فکر میکنن منظور از داشبورد همون باکس کوچیک سمت سرنشین هستش که درش به صورت دستی بازو بسته میشه و مالک ماشین یه سری از وسایل شخصیشو توش نگه میداره در صورتی که داشبورد بخشی از ماشین هستش که مرکز کنترل عملکرد اون محسوب میشه و در داخل و زیر شیشه جلویی خودرو قرار داره که سرعت‌ سنجو تجهیزات صوتیو فرمون تو این بخش از خودرو قرار داره

    1. محمد

      ۱۴ فروردین ۱۳۹۹
      سوابق: (501 ديدگاه)

      از اون عده که ۸۰ ٪ مردمو تشکیل میده یدونشم تو پدال نیست

  2. مهدی

    ۱۴ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (1010 ديدگاه)

    کابین فقط g80 جنسیس

    1. NAVID۰۰۹۸

      ۱۴ فروردین ۱۳۹۹
      سوابق: (2959 ديدگاه)

      کابین فقط بنز S
      کابین فقط محصولات پورشه
      کابین فقط محصولات لینکلن
      کابین فقط لکسوس LS جدید

      بقیه هم برای فروش خوبه بدون هنر و نوآوری و فقط روی مُد در حرکت هستند .

    2. Farzad

      ۱۴ فروردین ۱۳۹۹
      سوابق: (1051 ديدگاه)

      لامبورگینی مخصوصا اونتادور ، اون دکمه هاش با روح و روان آدم بازی میکنه …

      1. بی طرف

        ۱۵ فروردین ۱۳۹۹
        سوابق: (73 ديدگاه)

        فرمون خیلی از کانسپت ها چرا شبیه سوسیسه؟!

  3. Hamidreza

    ۱۴ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (620 ديدگاه)

    بدترین داشبورد مال تسلا هست (منظورم نحوه طراحی هست)
    وای کوروت چقدر خفنه

    1. ممد ژانگولر

      ۱۴ فروردین ۱۳۹۹
      سوابق: (622 ديدگاه)

      حمیدرضا جون
      داداشی گلم اگر عملکرد ال سی دی داشبورده تسلارو کامل بررسی کنی و اون قسمتی که زاویه دریچه های هواش از طریق لمس منوی مربوطه داخل مانیتورش جابجا میشه پشمای گوشت فر میخوره پهن زمین میشی
      تازه میفهمی همه چی داشبورد پر دگمه نیست و شاید تمام اینارو با voice هم بشه جای خالیشونو پر کرد
      خودتو برای next level دنیا آماده کن کمربندتم محکم ببند که …😉

      1. Hamidreza

        ۱۴ فروردین ۱۳۹۹
        سوابق: (620 ديدگاه)

        ممد ژانگولر
        کاری با کاربردش ندارم
        ولی طراحیش واقعا مسخرس مخصوصا فرمون تسلا
        همونو با مرسدس یا کوروت مقایسه کنی متوجه میشی!
        مرسدس “پیشرو در تکنولوژی”

        1. ممد ژانگولر

          ۱۴ فروردین ۱۳۹۹
          سوابق: (622 ديدگاه)

          حمیدرضا عزیز
          تسلا یک ایده است یک تفکره یک سبکه
          مطمئنا تسلا میتونست زیباتر انتخاب کنه شکی نیست من هم تا حدودی موافقم ولی اگر بدونی پشت سر این اسم تسلا چه تشکیلاتی وجود داره باورت نمیشه
          تسلا قوی ترین نرم افزار هوشمند در دنیای خودروست
          به قدری این نرم افزار قابلیت افزایش و مانور و پیشرفت داره که سالها میشه راجبش صحبت کرد
          در ضمن تسلا دنبال متفاوت بودنه و به نظر من در این زمینه خیلی خوب عمل کرده
          آیا دوست داشتی تسلا مثل شرکتهای نوپای مقلد چینی بهترین طراحی ها رو جمع میکرد در یک خودرو که هیچ جای بحثی از نظر زیبایی نمیذاشت؟!!
          یا اینکه هر کسی ایده و سبک خودشو داشته باشه؟
          به نظرم کمی بیشتر راجب تسلا تحقیق کنی ضرر نداره هر چند که من همیشه گفتم در روی یک پاشنه نمیچرخه و بلاخره رقبا آس برندشونو رو میکنن ولی تا اون موقع تسلا هم بیکار نمیشینه مگر اتفاقات خاصی جهت اقتصاد دنیارو عوض کنه که ما ازش بی اطلاع هستیم

    2. NAVID۰۰۹۸

      ۱۴ فروردین ۱۳۹۹
      سوابق: (2959 ديدگاه)

      یعنی تمام مقاله به کنار ، قسمت کابین خودروهای ایرانی هم به کنار .
      در کل فکر میکنم طبق گفته خود مقاله که بسیار جامع توضیح داده بود ، آلمان‌ها بخصوص مرسدس بنز ، پادشاه خودروسازیست و تسلا هم میشود نوآورترین خودروساز عصر حاضر نامید .

  4. Farzad

    ۱۴ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (1051 ديدگاه)

    به نظرم هر چی فضای رانندگی پیچیده تر و پر از دکمه های بیشتری باشه باحال تره البته این یه سلیقه است .
    هیچ جوره نمیتونم کابین خودروهای تسلا رو تحمل کنم !!
    عکس آخر آدم رو به فکر فرو میبره 🤔
    چه آینده ی بی روحی !!

    1. MAHDI

      ۱۴ فروردین ۱۳۹۹
      سوابق: (4228 ديدگاه)

      نه کابین تسلا خوبه و نه کابین های شلخته محصولاتی مثل مازراتی گرن توریسمو که پر از دکه هستش اونم بدون هیچ نظم و ارگونومی.
      برای مثال در تست های آئودی A8 نظر بررسی کننده این بود که نبودکنترل های فیزیکی و کار باصفحه های لمسی وقتی دردسر ساز میشه که در حال رانندگی هستید.
      بهترین کابین اونی هستش که هم صفحه های لمسی در سایزهای استاندارد رو داره و هم دکمه و کنترل های فیزیکی داره که در حال رانندگی هم کار کردن باهاشون راحته.
      درضمن نور صفحه های لمسی بزرگ در شب هم واسه چشم سرنشین ها و مخصوصا راننده خودش یه دردسر هستش.

    2. TT Mk1

      ۱۸ فروردین ۱۳۹۹
      سوابق: (28 ديدگاه)

      بخدا حرف دل من و زدی برای اولین بار از پیشرفت تکنولوژی بدم اومده .حتی بنظر من طراحی ظاهر خیلی از ماشین ها هم از سال ۲۰۱۴ زشت شدن مگه طراحی های قدیمی تر بد بودن آخه مثلا الان دیگه چراغ اکثر خودرو ها یصورت کشیده طراحی میشه یا کانسپت های ۲۰۳۰ که دیگه کلاً شبیه ماشین های فضاییه که هیچ ارتباطی با انسان برقرار نمیکنند

  5. Mohammad

    ۱۴ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (37 ديدگاه)

    اون قسمت آخر مقاله که مربوط به داشبورد خودروهای ایرانی بود واقعا بی ربط بود.

    1. Irani

      ۱۵ فروردین ۱۳۹۹
      سوابق: (19 ديدگاه)

      آقا کابین فقط کابین پیکان!
      تو داشبوردش جای همه چی حتی اسلحه بود.
      اسطوره ای بود برای خودش.
      الان که کم گیر میاد ولی بین بقیه ماشینها، کابین پراید الهام بخشه

  6. kurdishlambo

    ۱۴ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (75 ديدگاه)

    حذف گیربکس های دستی و خود دست دنده و عقربه های آنالوگ و دستی دست ترمز و کنترلر های فیزیکی سیستم تهویه و جدیدا همه ی دکمه های کابین بالاخره همه ی لذت و هیجان رانندگی رو نیست و نابود خواهد کرد… شما در نظر بگیرید وقتی به صورت دستی اون دنده کوچیکه دیفر و کمک سری هفتاد رو میذاری رو حالت کمک یا داخل یه جیپ دهه شصتی وقتی هر سه تا دنده دستی رو تغیییر میدی اصلا یه حس و حالی داره که هیچوقت نمیشه تو یه صفحه نمایش لمسی مسخره گنجاندش اصلا یه اعتماد به نفس دیگه ای به آدم میده که می تونی دیوار راستو بالا بری میشه مثل همون کشیدن دست ترمز قبل دعوا

  7. Elmiraj

    ۱۴ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (1497 ديدگاه)

    معلومه بدون هیچ برنامه مشخصی بیای دکمه ها رو حذف کنی و دنباله رو کسانی باشی که بهترین سیستم های خوردان را دارن کاربرت با سردرگمی و حادثه در عین رانندگی دچار میشه….
    .
    تسلا وقتی همه دکمه های فیزیکی داشبورد را یک نمایشگر جمع کرد در کنارش بهترین و باهوش ترین سیستم خودران دنیا را توسعه داده که استفاده از نمایشگر را در عین رانندگی به حداقل ممکن رسانده و شما کافیه ماشین را در حالت اتوپایلوت قرار بدین و بدون هیچ مشکل خاصی با سیستم سرگرمی ماشین کار کنین .

    1. دانیال_Surrey،England

      ۱۴ فروردین ۱۳۹۹
      سوابق: (2340 ديدگاه)

      چه پافشاری میکنی شما رو تسلا.
      تسلا فیک ترین و زشت ترین طراحی ها رو داره به نظرم.
      مدل y که انگار بادش کردن.
      طراحی های داخلیش هم فاجعس.
      میشه دکمه های فیزیکی نداشت و زیبا بود.
      یه نگاه به طراحی داخلی تایکان بنداز.
      ..
      فکر نمیکنم اونقدرا کار عجیبی باشه گذاشتن صفحه ی به اون بزرگی تو ماشین.
      چینی ها هم نمونشون زیاد شده جدیدا.
      ..
      تو تسلا فقط رودستر طراحیش خوبه بقیه فاجعس.
      حیفه با این مهندسی یه همچین طراحی هایی.😐

      1. Elmiraj

        ۱۴ فروردین ۱۳۹۹
        سوابق: (1497 ديدگاه)

        حذف دکمه ها و جایگزینی آن ها با نمایشگر اصلا کار سخت و عجیبی نیست و حتی ایران‌خودرو هم از پسش برمیاد ، ولی اون شرکت هایی که دست به این کار زدن و در آینده به این سمت میرن چه برنامه‌ای برای کاهش ارتباط انسان با این سیستم ها و ایمنی بیشتر راننده در عین کار با این نمایشگر ها توسعه دادن…؟
        به کابین تایکان اشاره کردین که به زیبایی دکمه حذف کرده ، ولی آیا پورشه جز تغییر دادن اسم کروز کنترل تطبیقی هیچ سیستم پیشرفته ای برای کاهش ارتباط با نمایشگر های لمسی ارائه داده…؟؟؟
        .
        .
        در ضمن طراحی کاملاً سلیقه ایه و فروش 10 برابری model 3 در برابر رقبای آلمانی و انگلیسی نشان داد که مردم تشنه تغییر هستن و از طراحی های یکنواختی که سالهاست تکرار میشه خسته شدن…
        و این که پیش فروش CyberTruckی که ۹۰ درصد مردم بهش میگن زشت امروز مرز ۶۲۲ هزار دستگاه را رد کرد…!!!!

        1. دانیال_Surrey،England

          ۱۴ فروردین ۱۳۹۹
          سوابق: (2340 ديدگاه)

          من اصلا حرفی از پیشرفته بودن و……نزدم.
          گفتم یه فکری به حال این طراحیش بکنه.
          یه دوتا طراح خوب نمیتونن استخدام کنن؟؟
          ..
          واقعا طراحی های انگلیسی یکنواختن و مردم خسته شدن؟؟؟؟!!
          ..
          من تاسف میخورم برای دنیای ماشین که اینقدر ملت از سایبرتراک استقبال کردن.
          این باعث میشه بقیه ی خودروسازا هم طراحی رو از اولویت های اصلیشون خارج کنن.
          چیزی که به مرور تو طراحی های داخلی اتفاق افتاده،داره به خارج هم منتقل میشه.

  8. net

    ۱۴ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (1183 ديدگاه)

    در حال حاضر زیباترین داشبورد جهان داشبورد یکپارچه مشکی ایودی a8 مدل ۲۰۲۰ هست

    1. Mad.z.Max

      ۱۵ فروردین ۱۳۹۹
      سوابق: (505 ديدگاه)

      ای جان شما تاحالا کجا بودی، هر روزی که میام پدال دنبال کامنتاتم!
      پس کابین بهترین و زیباترین خودروی جهان، آزرا گرنجور ۲۰۱۸ مشکی چی؟ دیگه اون مقام اول نیست؟ : ))

      (شوخی میکنم، سال نو مبارک دوست من ⁦❤️⁩)

  9. Mahdi

    ۱۴ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (6 ديدگاه)

    من بنز رو دوست دارم

  10. MehdiTurbo

    ۱۴ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (803 ديدگاه)

    ماکه مثل همه چی محرومیم
    چقدر اون طراحی داخلی کوروت دوست داشتم
    تو ونکور یا لس انجلس تو گاراژ این خانه ویلاییا که درش میره بالا پارکش کنم 😁

  11. مازراتی

    ۱۴ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (33 ديدگاه)

    کابین بی ام و x7 بنتلی فلایینگ اسپور
    فراری Roma و gtc 4 lusso هماهنگی عالی دارن

  12. آرمان

    ۱۵ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (84 ديدگاه)

    در طراحی های این چند سال ، جیمنی ارتباط بین گذشته و حاله
    یک طراحی نوستالژی و به روز و هماهنگ و در دسترس جهت خرید .

  13. Mohammad khalili

    ۱۵ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (18 ديدگاه)

    از نظر من بهترین کابین کابین کادیلاک اسکالید 2021 هست

  14. محسن

    ۱۶ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (5 ديدگاه)

    طراحی کابین بنز اصلا خوب نیست .مخصوصا با دریچه های هوای گردش .

  15. امیر

    ۱۸ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (1 ديدگاه)

    اقا داشبورد فقط پراید. اونا دارن حالشو میبرین ما هنوز داریم دستمونو میکنیم زیر داشبرد ماشینای ایرانی دریچه بخاریو بازو بسته میکنیم بایتیکه سیم مفتولیم میبندیمش که حالتش تکون نخوره اون شرکت خارجی نمیاد به حرف منو شماها گوش بده.ایکاش اینا بتونن داشبور همون تسلا که میگین خوب نیستو طراحی کنن.اینا داشبور چوبیه پیکان سال 48نمیتونن بزنن.یه ضرب لمثل هست که میگه به خاطر مال یه یهودی دوتا مسلمون باهم دعواشون شده.بحث سر ماشین سازیه خودمون کنیم که هزاران سال از اونا عقب تریم.حداقل یخورده پیشرفت کنیم تو خودرو سازی

  16. آرمین

    ۱۹ فروردین ۱۳۹۹
    سوابق: (12 ديدگاه)

    عشق است مرسدس که همیشه پیشرو بوده توی هر زمینه ای

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفاً از نوشتن به‌صورت پینگلیش، اجتناب نمایید. نظرات حاوی توهین، عبارات غیراخلاقی، سیاسی، مطالب غیر مرتبط، اسپم، ترول و تبلیغاتی پذیرفته نمی‌شوند. برای تغییر آواتار خود می‌توانید از سایت گراواتار استفاده نمایید.

دکمه بازگشت به بالا
بستن