تسمه تایم را به‌موقع تعویض کنید

نگهداری خودرو مهم‌ترین نقش را در طول عمر این وسیله و هزینه‌های آن برای مالک دارد. در مقاله قبل در خصوص روغن‌موتور و اهمیت تعویض به‌موقع آن و لزوم استفاده از انواع مرغوب نوشتیم و تجربه یک دستگاه آزرا را که بر اثر بی‌توجهی به این موارد آسیب دیده بود را بنوشته تحریر در آوردیم. این بار می‌خواهیم به بررسی تسمه تایم و تعویض آن و اشتراک یک تجربه عملیاتی از این بخش مهم از خودرو بپردازیم.

Timing Belt Replacement
Timing Belt Replacement

تسمه تایمینگ چیست؟

تسمه تایمینگ تسمه ای است که وظیفه هماهنگ کردن حرکت میل‌لنگ با میل‌سوپاپ را دارد وظیفه میل‌سوپاپ نیز باز و بسته کردن سوپاپ‌ها در زمان مناسب است. جایگیری میل‌سوپاپ نیز در خودروهای مختلف متفاوت است. ولی معمولاً این قطعه در سرسیلندر قرار دارد. تسمه تایم نیرو را از دنده تایمینگ سر میل‌لنگ گرفته و به دنده تایمینگ میل‌سوپاپ انتقال می‌دهد. جایگیری صحیح تسمه تایم نیز از اهمیت زیادی برخوردار است و اگر تسمه تایم یک یا چند دندانه جابجا شود زمان باز بودن سوپاپ‌ها به هم ریخته و در کار موتور اختلال پیش می‌آید.

Timing Belt Replacement
Timing Belt Replacement

مسئله بعدی میزان سفتی تسمه تایم است که معمولاً با استفاده از هرزگرد تنظیم می‌شود و سفت کردن بیش از اندازه آن سبب تولید صدای زوزه در موتور و کاهش راندمان می‌شود.

Timing Belt Replacement
ابعاد تسمه تایم بسته به نوع خودرو متفاوت است ولی در ساده‌ترین حالت یعنی SOHC تسمه تنها به فولی سر میل‌لنگ و فولی میل‌سوپاپ وصل است و در حالت ِ DOHC تعداد میل‌سوپاپ به دو عدد افزایش یافته است. در برخی خودروها و اکثرا شش سیلندرها نیز زنجیر تایم جایگزین تسمه تایم شده که خود مبحث جداگانه است. البته استثنائاتی نیز وجود دارد برای مثال میتسوبیشی پاجرو با وجود داشتن موتور شش سیلندر وی شکل زنجیر تایم ندارد و از تسمه تایم استفاده می‌کند که البته سبب کارکرد نرم‌تر موتور شده است. لازم به ذکر است که در خودروهای سنگین بجای تسمه یا زنجیر از دنده تایمینگ استفاده می‌شود البته دنده تایمینگ در بعضی خودروهای سواری و موتورسیکلت‌های دهه 70 نیز به چشم می‌خورد.

Timing Belt Replacement

عواقب تعلل در تعویض تسمه تایم

تسمه تایم معمولاً پس از فرسوده شدن دچار پارگی می‌شود. در بهترین حالت پاره شدن تسمه تایم می‌تواند تنها سبب خاموش شدن خودرو شود و با مراجعه به تعمیرگاه می‌توان به‌راحتی نسبت به تعویض آن اقدام کرد اما میزان خسارت بسته به نوع طراحی موتور متفاوت است و در برخی خودروها در صورت پارگی تسمه تایم سبب کج شدن سوپاپ‌ها می‌شود که برای رفع آن نیاز به باز کردن کامل سرسیلندر است. دلیل این امر نیز این است که با پاره شدن تسمه، زمان باز بودن سوپاپ‌ها به هم خورده و چند تایی از سوپاپ‌ها در زمان رسیدن پیستون به نقطه مرگ بالایی باز می‌مانند که در این حالت پیستون با برخورد با سوپاپ سبب کج شدن آن می‌شود و یا حتی در برخی از موارد دیده شده که در اثر ضربه پیستون به سوپاپ خود پیستون دچار شکستگی می‌شود.

Timing Belt Replacement
چندی قبل یک دستگاه پژو 206 صندوقدار با موتور 1.6 لیتری به تعمیرگاه مراجعه کرد که به دلیل پارگی تسمه تایم موتور از کار افتاده بود. با باز کردن سرسیلندر مشاهده شد که 8 عدد از 16 سوپاپ خودرو با پیستون برخورد کرده و کج شده‌اند. پیستون نیز در محل برخورد آسیب جزئی دیده بود. از این رو ما جهت برطرف کردن مشکل پروسه باز کردن سر سیلندر را پیش گرفتیم بعد باز کردن و خارج کردن مجموعه ی سرسیلندر از روی بلوکه سیلندر جهت تعمیرات لازم روی سرسیلندر اقدام کردیم. اقدامات انجام شده شامل موارد زیر بود:

  • بازدید تایپیت های هیدرولیکی
  • بازدید گیت و سیت سوپاپ‌ها
  • بازدید سوپاپ‌ها از لحاظ نشتی و آب‌بندی بودن با سیت و تعویض سوپاپ‌های کج شده
  • بازدید کف سرسیلندر از لحاظ تاب‌دیدگی

و اقداماتی که روی بلوک سیلندر انجام شد نیز به شرح زیر می‌باشد:

  • بازدید پیستون‌ها و حصول اطمینان ازلحاظ وجود شکستگی
  • چک کردن میزان خلاصی پیستون در داخل سیلندر

پس از برطرف کردن معایب فوق و در مرحله آخر نیز با جایگزینی تسمه تایم و هرزگرد و تسمه سفت کن جدید کار تعمیرات خودرو به اتمام رسید.

محل قرارگیری تسمه تایمینگ
محل قرارگیری تسمه تایمینگ
سرسیلندر قبل و بعد از برداشتن میل‌سوپاپ‌ها
سرسیلندر قبل و بعد از برداشتن میل‌سوپاپ‌ها
نحوه ی خارج کردن استکان تایپیت هیدرولیکی با استفاده از آهن‌ربا
نحوه ی خارج کردن استکان تایپیت هیدرولیکی با استفاده از آهن‌ربا
بررسی استکان تایپیت های هیدرولیک
بررسی استکان تایپیت های هیدرولیک
بازماندن سوپاپ‌ها بر اثر کج شدن
بازماندن سوپاپ‌ها بر اثر کج شدن
محل برخورد پیستون با سوپاپ
محل برخورد پیستون با سوپاپ
تسمه تایم پاره شده
تسمه تایم پاره شده
سوپاپ‌های کج شده در کنار سوپاپ‌های سالم
سوپاپ‌های کج شده در کنار سوپاپ‌های سالم

سوپاپ کج شده بر اثر ضربه
سوپاپ کج شده بر اثر ضربه

هزینه این تعمیرات روی 206 TU5 حدود یک میلیون و دویست هزار تومان برای مالک خودرو تمام شد حال آنکه اگر مالک نسبت به تعویض به‌موقع تسمه تایم اقدام می‌کرد هزینه پرداختی حداکثر 250 هزار تومان می‌شد. که این تفاوت هزینه اهمیت لزوم توجه به سرویس‌های دوره ای را نشان می‌دهد. برای 206 TU5 معمولاً تسمه تایم باید در کیلومتر 65000 کیلومتر و یا هر 5 سال یک‌بار تعویض شود که در خودروی مورد بحث راننده تا 120000 کیلومتر تسمه را استفاده کرده بود که ریسک بزرگی است. اما این کیلومتر تعویض در خودروهای مختلف متفاوت است و ما برحسب تجربه کار کیلومتر تعویض تسمه تایم چند خودروی مختلف بازار کشور را در جدول زیر برای شما می‌آوریم البته این کیلومترها ممکن است متفاوت با کاتالوگ خودرو باشد اما با شرایط آب و هوایی و ترافیکی شهر تهران این کیلومترها کیلومتر مناسبی برای تعویض تسمه تایم است:

نوع خودرو کیلومتر تعویض تسمه تایم
میتسوبیشی پاجرو 1992_2008 100000
میتسوبیشی گالانت 1992_1993 85000
میتسوبیشی لنسر 1990_1993 90000
هیوندای آوانته 100000
هیوندای ورنا 65000
کیا ریو 65000
مزدا 323 70000
تویوتا کرولا 2005_2012 90000
فولکس‌واگن کدی 85000
فولکس‌واگن گل 85000
پژو 206 TU3 1.4 لیتری 70000
پژو 405 60000
پراید 100000
رنو مگان 2000 60000
رنو لوگان (تندر) 40000
سیتروئن زانتیا 65000

در پایان از آقای سعید صادقی مدیریت تعمیرگاه نیوسنترال تهران بابت همکاری در نگارش این مقاله و ارائه اطلاعات فنی تشکر می‌کنیم.

نوشته و عکس: حسین ریاحی

درباره نویسنده

دانشجوی مهندسی مکانیک خودرو دانشگاه آزاد زنجان

مطالب مرتبط

225 دیدگاه

  1. پژوهان
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    لطفاً لیستی از خودروهایی که تسمه تایمینگ پاره کنند ولی به میل بادامک و میل سوپاپ آسیب نمی زنند را در اختیار بنده قرار می دهید.
    با تشکر از سایت خوبتان

    پاسخ
  2. پرویز سلیمانزاده
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    سلام وخسته نباشید من یک دستگاه سمند ای اف سون دارم بعد از تعویض تسمه تایم سی هزار کارکرده ولی پاره شده الان ایران خودرو میگه چهار ملیون و پونصد خرج داره ایا امکان این پارگی از وجود داره و دلیلش چی می‌تونه باشه

    پاسخ
  3. سعدی خزاعلی
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    می بخشید این 100000کیلومتر برای پراید مدل یورو4 صادق است.
    لطفا دراسرع وقت اطلاع رسانی فرمایید.باتشکر

    پاسخ
  4. Amir
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    من با ال ٩٠ هفتادتا رفتم هیچی نشد اما با ٢٠۶ که الان گرفتم ۵٠ تا شده انگار یه جوری شده موتور

    پاسخ
  5. ایت
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    با سلام
    در مورد تسمه ایم پروتن ویرا چنتا باید عوض کنی.و ایا شما اموزش در مورد نحوه تعویض تسمه تایم به صورت فیلم.کتاب جزو پی دی اف دارید.ممنون میشم

    پاسخ
  6. مهدی
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    عالی بود ممنون از زحمات شما

    پاسخ
  7. ۰۹۰۳۹۷۱۰۰۵۵
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    سلام خدا قوت
    من با خودرو ال۹۰ ۵۳ هزار کیلومتر راه رفتم هیچگونه زوزه یا صدایی نمیده آیا خودروی ال۹۰ واقعا ۴۰ هزار تا باید عوض بشه؟

    پاسخ
  8. علی
    سوابق: (5 دیدگاه) ,

    جواب اقا پژمان
    دوو ریسر
    دوو سیلو
    دوو اسپیرو
    اپل استرا
    اپل کورسا
    اپل وکترا
    اینها چند نمونه موتور هستند که با پاره شدن تسمه تایم مشکلی پیش نمیاد .اکثر انجینهای جنرال موتورز با پاره شدن تسمه تایم مشکلی پیش نمیاد .

    پاسخ
  9. علی
    سوابق: (5 دیدگاه) ,

    تعویض تسمه تایم به نوع تسمه ربط مستقیم داره این اعداد برای بهترین حالت و مرغوب ترین تسمه و بهتریت شرایط رانندگی و جوی صادقه ؛ نه برای کشور ما که 99 درصد لوازم ساخت چین و فیک هستند ، بهتره بدور از تمام جوانب هر 50 تا 60 هزار کیلومتر تسمه تایم تعویض بشه . ارزش نداره بخاطر 10 الی 15 هزار کیلومتر بالاتر و هزینه ناچیز تعویض تسمه تایم خودتونو بندازین تو دردسرهای تعمیر موتور .

    پاسخ
  10. نيكنام
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    سلام من یک توسان 2400 مدل 2014 نیو فیس دارم ، ایا برای تعویض تسمه تایم باید اقدام کنم ؟ حقدر کارکرد ؟

    پاسخ
  11. سعيد
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    سوزوکی تسمه تایم نداره بلکه زنجیر تایم داره که 250 هزار جهت بازدید و تعویض اقدام میشود. ماشین ژاپنی یعنی طلا

    پاسخ
  12. محمد
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    واسه ۴۰۵بهترین مارک یا نوع تسمه تایم چیه چطوریه

    پاسخ
    1. محمدرضا
      سوابق: (1 دیدگاه) ,

      بهترین تسمه مارک دانگیل

      پاسخ
  13. مهناز پسندیده
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    سلام تسمه تایم پروتون جنتو کیلومتر چند باید تعویض بشه؟

    پاسخ
  14. بهزاد
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    سلام تسمه تایم ماشین من یک sd206 هست توی کیلومتر ۳۷۶۰۰ پاره شد و کلی خسارت دید جالبه کسیم زیر بار این خرابکاری ایران خودرو نمیره چون ذو ماه از گارانتیش گذشته لطفا بقیه مراقب این قطعات آشغال چینی باشین

    پاسخ
    1. tohid
      سوابق: (1 دیدگاه) ,

      ۲۰۶های اس دی از مدل ۸۹ به بعد کلا قطعاتشون چینییه،هرکس اس دی نو میخره از من بهش نصیحت اولین کار ببره تسمه تایم و دینام و فولیاهاشو عوض کنه،شاید همینکه ازایران خودرو بردی بیرون پاره شه،چینه دیگه

      پاسخ
      1. hosein
        سوابق: (1 دیدگاه) ,

        بستگی به خیلی چیزها داره من 206 sd مدل 93 (برج 9) خریدم بعد 4 سال 50 هزار کارکرده تازه باطری ، شمع ، لنت ، دیسک و صحفخ عوض کردم تسمه تایم رو 53 هزارتا باز کردم هنوز سالم سالم بود اما عوضش کردم ولی خداییش قطعاتی اورجیتال خودش خیلی بهتر از قطعاتی هست که الان می خرم و تعویض می کنم

        پاسخ
  15. aydin
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    هزینه تقریبی پاره شدن تسمه تایمینگ ریو ال اس چقدر میشه با تشکر

    پاسخ
  16. ایرج
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    سلام خدمت عزیزان من اپل کورسا2014دارم الان 70هزار بهاش رفتم نمیدونم کی باید تسمه تایمش تعویض کنم
    لطفا اگه کسی دراین زمینه اطلاعاتی داره لطفا جواب بهم بده
    سپاسگذارم

    پاسخ
  17. سعید
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    من تا ۸۰ هزار تا تسمه تایم پراید تعویض نکردم وقتی هم تعویض کردم هیچ آسیب یا زدگی روی تسمه قدیمی ندیدم البته ماشین از کیلومتر صفرش دست خودم بود
    زیاد حساس نباشید

    پاسخ
  18. محرابی
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    با سلام ،بهترین تسمه تایم موجود تو بازار برای موتور تی یو 5 چیه ؟،اگه دوستان تجربه ای دارن ممنون میشم بگن..

    پاسخ
  19. محمد
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    سلام. الان هزینه تعویض تسمه تایم گل چقدر هست؟

    پاسخ
  20. عسگری
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    سلام دوستای گرامی بهترین کار بازدید تسمه تایم بصورت ماهیانه است من بعد از دوماه که تسمه عوض کردم به طور اتفاقی قاب تسمه تایمو باز کردم دیدم ترکهای زیادی روش افتاده یا تسمه خراب بوده یا… مواظب باشید و سعی کنید ی مکانیک با انصاف پیدا کنید.

    پاسخ
  21. جاپید
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    سلام من از سال78 ال90 دارم.و چندین؟بار تسمه تایم عوض کردم؟براش.. تا60هزار و 65هزار باید حتما تعویض گردد…

    پاسخ
  22. محمد
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    من sd مدل ۹۶ دارم ۵۹ تا کارکرده موندم عوض کنم الان یا نه

    پاسخ
  23. خواجویی
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    سلام .من mvm315new دارم.مدل94با کارکرد37000.چه موقع تسمه تایم و عوض کنم.؟تشکر

    پاسخ
  24. سعیدی
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    من زیاد به پراید گاز نمیدم ولی امروز بعد از 90 هزارتا تسمه پاره کرد و بهتره تو 70 یا نهایت 80 هزارتا عوضش کنید چون تسمه ها خوب نیستن

    پاسخ
  25. حمید
    سوابق: (1 دیدگاه) ,

    بهترین مارک تسمه تایم برای 206موتور 1400چیه ؟؟
    ممنون

    پاسخ

دیدگاه شما چیست؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفاً از نوشتن به‌صورت پینگلیش، اجتناب نمایید. نظرات حاوی توهین، عبارات غیراخلاقی، سیاسی، مطالب غیر مرتبط، اسپم، ترول و تبلیغاتی پذیرفته نمی‌شوند. برای تغییر آواتار خود می‌توانید از سایت گراواتار استفاده نمایید.