دو سناریوی توقف تولید خودروهای چینی

دنیای‌اقتصاد: تولید محصولات چینی در ایران‌خودرو و سایپا طی یک سالی که از نقض توافق هسته‌ای و برجام توسط آمریکا می‌گذرد، روندی نزولی داشته و احتمالا برخی از آنها فعلا جایی در سبد تولید این دو شرکت طی سال‌جاری نخواهند داشت. در باب این ماجرا دو سناریوی کلی مطرح است که یکی حاکی از افت مدیریت شده تولید خودروهای چینی است و دیگری بر چالش تامین قطعات و بی‌میلی چشم‌بادامی‌ها به ادامه همکاری با شرکت‌های ایرانی دلالت دارد.

azvico
اگرچه اوایل ورود خودروهای چینی به بازار داخل (توسط بخش خصوصی)، تولید و عرضه این محصولات در دو شرکت خودروساز بزرگ کشور عملیاتی نشد، اما در نهایت آنها نیز میزبان چشم‌بادامی‌ها شدند. البته در میانه‌های دهه ۸۰، ایران‌خودرو قصد داشت با چری چین وارد فاز همکاری مشترک شود، اما وزارت صنایع و معادن اجازه این شراکت را نداد و چری تمرکز خود را روی مشارکت با بخش خصوصی گذاشت. ورود همه‌جانبه خودروسازان چینی به ایران از اوایل دهه ۸۰ کلید خورد و هرچه گذشت، حضور آنها در بازار خودرو پررنگ و پررنگ‌تر شد. چینی‌ها در آن مقطع به‌دنبال آزمون و خطا در بازار ایران بودند و توانستند ظرف مدتی نه‌چندان طولانی، بیشتر سنگرهای بخش خصوصی صنعت خودروی کشور را فتح کنند. با تحریم خودروسازی ایران در سال‌های ۹۱ و ۹۲، چینی‌ها بهترین استفاده را از انزوای صنعت خودروی کشور برده و نفوذشان را گسترده‌تر کردند و بعدها پای ایران‌خودرو و سایپا نیز به مونتاژ محصولات چینی باز شد. ابتدا سایپایی‌ها بودند که با مونتاژ محصولی از شرکت زوتی به نام آریو، تولید اولین خودروی چینی را با خودروسازی نیمه‌دولتی کشور رقم زدند. در ادامه اما ایران‌خودرویی‌ها نیز به سراغ دانگ‌فنگ رفتند تا از رقیب نارنجی‌پوش خود عقب نمانند. غول‌های جاده مخصوص به آریو و دانگ‌فنگ بسنده نکرده و بعدها سه محصول دیگر به نام‌های برلیانس، چانگان و هایما را نیز به سبد محصولات چینی خود افزودند. چانگان و برلیانس میهمان سایپا و زیرمجموعه‌اش پارس‌خودرو شدند و ایران‌خودرو نیز میزبانی از‌ هایما را در سایت خراسان بر عهده گرفت.

نگاهی به آمار تولید خودروسازان طی سال‌های ۹۳ تا ۹۶ نشان می‌دهد تیراژ مونتاژی‌های چینی ایران‌خودرو و سایپا روندی رو به رشد داشته و این خودروها توانستند در این مدت بازار نسبتا قابل‌توجهی را برای خود دست و پا کنند. این در حالی است که تولید مونتاژی‌های چینی ایران‌خودرو و سایپا طی یک سال گذشته رو به افت رفته و برخی حتی در آستانه توقف قرار گرفته‌اند. هرچند گمان می‌رفت تولید خودروهای چینی در تحریم‌های جدید نیز مانند دور قبلی روندی رو به رشد یا حداقل با ثبات داشته باشد، با این حال عکس این اتفاق رخ داد. آمارها نشان می‌دهد هرچه از آغاز تحریم علیه خودروسازی ایران گذشته، آمار مونتاژی‌های چینی در «جاده مخصوص» آب رفته است و حالا نیز احتمال می‌رود تولید برخی از آنها طی سال‌جاری به‌طور کامل متوقف شود. در این شرایط پرسش اینجاست که دلیل افت شدید و حتی توقف تولید خودروهای چینی در ایران‌خودرو و سایپا چیست؟ آیا کمبود قطعات و بی‌میلی چینی‌ها به ادامه همکاری با خودروسازی ایران دلیل این ماجرا است؟ یا اینکه خودروسازان بزرگ کشور به‌دلیل به‌صرفه نبودن تولید خودروهای چینی با توجه به هزینه‌ها و قیمت‌های فعلی، تولید را قطره‌چکانی یا متوقف کرده‌اند؟

  • بی‌میلی خودروسازان چینی

سایپا آریو
طبق سناریوی اول، دلیل اصلی افت تولید محصولات چینی در ایران‌خودرو و سایپا به کمبود قطعات و بی‌میلی چینی‌ها به ادامه همکاری با خودروسازی ایران مربوط می‌شود. اردیبهشت سال گذشته که آمریکا از توافق هسته‌ای و برجام خارج شد، خودروسازی را در اولویت تحریم قرار داد و سه ماه بعد به وعده‌اش عمل کرد. از همان زمانی که آمریکا از برجام خارج شد، روند خروج خودروسازان خارجی از کشور نیز آغاز و در این بین، چینی‌ها خلاف پیش‌بینی‌های اولیه عمل کردند. گمان می‌رفت با توجه به تجربه قبلی، خودروسازان چینی نه‌تنها بی‌اعتنا به تحریم، در ایران بمانند؛ بلکه با توجه به خروج شرکت‌های اروپایی و آسیایی معتبر، از فرصت استفاده و گستره فعالیت‌شان را نیز بیشتر کنند. با این حال این اتفاق رخ نداد و خودروسازان چینی نیز خواسته یا ناخواسته بر موج تحریم سوار و سطح مشارکت آنها با خودروسازی ایران پایین آمد. در این شرایط اگر سناریوی بی‌میلی چینی‌ها برای همکاری با صنعت خودروی ایران را لحاظ کنیم، افت شدید و توقف تولید برخی خودروهای چینی در کشور، منشأ خارجی پیدا می‌کند. د
ر واقع هرچند در اصل اینکه خودروسازان چینی نیز تحت‌تاثیر تحریم‌ها قرار گرفته‌اند تردیدی نیست، اما اینکه تولید برخی محصولات کاملا متوقف شود، فعلا در حد یک سناریو اثبات نشده است. بر پایه این سناریو، خودروسازان چینی نمی‌خواهند این بار و با توجه به شدت و سختی تحریم‌ها، زیر بار ریسک این ماجرا بروند و قصد دارند تولید محصولات خود را در ایران به حداقل ممکن رسانده یا حتی متوقف کنند. اگر این سناریو را بپذیریم، معنایش این است که خودروسازان چینی تهدیدهای آمریکا را مبنی بر جرایم سنگین مادی و معنوی، کاملا جدی گرفته و بنابراین قید حضور گسترده در بازار ایران را زده‌اند.
البته یک نکته مهم دیگر نیز وجود دارد و آن، سخت شدن نقل‌و‌انتقال پول با محوریت ایران است. درست است که کونلون بانک چین همکاری با ایران راقطع نکرده، اما تاکید کرده فقط در چارچوب اقلام غیر‌تحریمی مشارکت خود را ادامه می‌دهد؛ بنابراین چون قطعات خودرو جزو لیست تحریم است، خودروسازان چینی نمی‌توانند برای ارسال قطعات به ایران، نقل‌و‌انتقال پول انجام دهند. طبعا وقتی امکان نقل‌و‌انتقال پول فراهم نباشد، انگیزه خودروسازان چینی برای ادامه فعالیت در ایران کاهش می‌یابد و حتی ممکن است به سمت قطع ارتباط کامل بروند. البته پیش‌تر گفته شده که توافقاتی برای تسویه‌حساب با خودروسازان چینی از محل منابع مالی ایران در این کشور، صورت گرفته و بنابراین امکان ارسال قطعات همچنان هست، هرچند آمارهای تولید صحت این موضوع را زیر سوال می‌برد. به هر حال اگر این سناریو را در نظر بگیریم، مونتاژ محصولات چینی در ایران‌خودرو و سایپا به‌دلیل بی‌میلی چشم‌بادامی‌ها به ادامه همکاری، رو به توقف خواهد رفت.

آن‌طور که در گزارش ارائه شده به بورس توسط خودروسازان آمده است، برنامه ایران‌خودرو و سایپا برای محصولات چینی، حول محور افت شدید و توقف تولید می‌چرخد. در این بین، گویا تولید برلیانس طی سال‌جاری متوقف خواهد شد و برای چانگان و آریو نیز تیراژی بسیار پایین در نظر گرفته شده است. البته با توجه به اطلاعیه اخیر سایپا، احتمالا آریو نیز بر خلاف آنچه در صورت‌های مالی آمده، به سمت توقف تولید خواهد رفت. از آن‌سو اما ایران‌خودرو نیز به بورس اعلام کرده تولید هایما و دانگ‌فنگ را ادامه می‌دهد، منتها با تیراژی پایین. با در نظر گرفتن سناریوی مورد بحث، هیچ بعید نیست میهمانان چینی ایران‌خودرو نیز بر خلاف آنچه پیش‌بینی شده، با توقف تولید مواجه شوند.

  • توقف مدیریت شده تولید؟


به سراغ سناریو دوم برویم، همان که می‌گوید تولید محصولات چینی ایران‌خودرو و سایپا به‌طور موقت و به‌دلیل ناهمخوانی هزینه‌های تولید و قیمت فروش، افت کرده یا متوقف شده است. ریشه این سناریو را باید در قیمت‌گذاری دستوری دانست، چه آنکه خودروسازان مجبورند با وجود رشد هزینه‌های تولید مربوط به مواد اولیه و ارز و دستمزد نیروی انسانی و بیمه و…، محصولات خود را با قیمت‌های قدیم بفروشند. این یعنی محصولات چینی ایران‌خودرو و سایپا با هزینه‌ای گزاف به تولید می‌رسند و با قیمتی بسیار پایین‌تر به فروش می‌روند و در نتیجه، ضرر و زیان کلانی نصیب آنها می‌شود؛ بنابراین اگر این سناریو را ملاک قرار دهیم، خودروسازان به عمد و برای آنکه بیش از اینها دچار ضرر و زیان ناشی از تفاوت قیمت تمام شده و نرخ فروش محصولات چینی نشوند، تولید را محدود یا متوقف کرده‌اند.
در حال حاضر اگرچه در ظاهر قیمت خودروها مطابق فرمول حاشیه بازار تعیین می‌شود، اما در عمل، تعیین قیمت‌ها دستوری است و به همین دلیل، هزینه تولید با قیمت فروش همخوانی ندارد. به گفته یکی از مدیران خودروسازی، در حال حاضر هزینه تولید فلان خودروی چینی چیزی حدود ۱۳۰ میلیون تومان است، اما شرکت سازنده مجبور است آن را چند ۱۰ میلیون تومان پایین‌تر به مشتریان تحویل دهد. به گفته وی، از همین رو برای شرکت سازنده صرف نمی‌کند در این شرایط که قیمت‌گذاری دستوری بر بازار خودرو حاکم است، تمام توان خود را برای تولید محصولات چینی به کار گیرد و فعلا صبر می‌کند تا پس از فراهم شدن فضای مناسب (امکان فروش محصول با قیمت نزدیک به بازار)، تولید را احیا کرده یا افزایش دهد.

اگر این سناریو درست باشد، تلاش خودروسازان برای جلب رضایت مشتریان به انصراف از خرید محصولات چینی، در راستای حواله کردن تولید به آینده است. در واقع خودروسازان می‌خواهند ابتدا از پیش‌فروش‌های قبلی که با قیمت‌هایی بسیار پایین‌تر از نرخ فعلی بازار انجام شده‌اند، خلاص و سپس تولید را از سر گرفته و محصولات چینی را با قیمت‌های جدید بفروشند. جدا از اینکه این رفتار خودروسازان در شرایط فعلی توجیه دارد یا نه نکته دیگر اینجاست که این سناریو (در صورت درست بودن) نتیجه سیاست دولت مبنی بر سرکوب قیمت است. به نظر می‌رسد اگر قیمت‌گذاری آزاد بود و خودروسازان می‌توانستند محصولات خود به ویژه چینی‌های مونتاژی را نزدیک به نرخ بازار بفروشند، دلیلی برای توقف تولید وجود نداشت.

درباره نویسنده

شاهین احمدزاده، نویسنده و مترجم مطالب مربوط به دنیای خودرو در سایت پدال

مطالب مرتبط

13 دیدگاه

  1. میلاد
    سوابق: (2 دیدگاه) ,

    چرا هر وقت درباره تولید خودروهای چینی مطلب می نویسن بخش خصوصی رو در نظر نمی گیرین؟ فک کنم بیشتر تولید چینی ها تو بخش خصوصی باشه

    پاسخ
    1. مزدا
      سوابق: (1217 دیدگاه) ,

      وقتی چینی ها وارد بازار ایران شدن خودروهای با کیفتی نداشتن به همین خاطر بازار ایران به خاطر تحریم بازاری خوبی براشون بود اما حالا که چینی های تو خودروسازی پیشرفت های چشمگیری کردن تو خیلی ها کشورها بازار خوبی دارن حتی تو فکر ورود به بازار امریکا هم هستند پس براشون مهم نیس بازار ایران رو از دست بدن یا ندن

      پاسخ
      1. سارا
        سوابق: (205 دیدگاه) ,

        اگه واقع بین باشید هنوز هم محصولات چین به گرد پای محصولات کشور های
        به نام نمیرسه و ماشین سازان چینی هم نه در اروپا و نه در آمریکا اصلا جایگاهی ندارن که بخوان تحریم بشن
        داخل مقاله هم نوشتن افزایش قیمتها تولید خودرو برای خودرو ساز رو زیان ده کرده که حرف بی اساسی هست همین الان با قیمت روز ارز چانگان سی اس 35 در سایت اصلی چین 38 میلیون قیمت داره بدون دزدی در آپشن ها و امکانات و ایمنی . جوری میگن افزایش هزینه تولید انگار حقوق کارگر شده 10 هزار دلار در ماه و ورق طلا برای تولید خودرو استفاده میشه

        پاسخ
  2. حمید
    سوابق: (1469 دیدگاه) ,

    خیلی هم فرق نمی کنه با این وضع ارز چهار روز دیگه ماشینها چینی قطعه نداره و اینکه تنوع تولید تو چین بالا هست تا ما بیاییم یک چیزی رو مونتاژ کنیم تو چین قدیمی شده

    پاسخ
  3. arash
    سوابق: (26 دیدگاه) ,

    قیمت دستوری نباشه که باید همون اریو رو مثلا ٢۴٠ تومن بخری! کی میاد اینقد پول بده؟ کی داره که اینقد بده؟

    پاسخ
    1. سارا
      سوابق: (205 دیدگاه) ,

      جالبه یه عمر گفتن قیمت دستوری هست برای همین ماشین گرونه ! الآن هم که دارن به نرخ حاشیه بازار میفروشن همه چی 3-4 برابر شد . واردات آزاد بشه همه چیز درست میشه

      پاسخ
  4. بهراد
    سوابق: (520 دیدگاه) ,

    در هر حالت دایورتیم.
    اگر واردات و گمرک دست دو سه تا ردیف اولی جمعه ای نبود
    پرشیا یا میشد ١٩ میلیون! یا تولید نمیشد،
    خودرو ساز هم بخاطر صرفه میرفت خودرو های روز تولید میکرد که فروش خوبی داشته باشه نه اینکه زورکی از اینور گمرکو بگیره از اونور مناطق آزادو بچسبه از اینورم قیمتشو پایین نیاره از اونورم مشتری نباید صداش در بیاد،
    بابا روتو بِرَم، حتما باید یه چیزی تولید کنی؟همچین صنعتی ننگه بزرگیه برا کشور ایران!! من اگر وزیر صنعت بودم لحظه ای در ریختن سیمان تو قالب های خودرو سازی درنگ نمی کردم.چینیا هم مارو به جا نمیارن

    پاسخ
  5. مهدی
    سوابق: (487 دیدگاه) ,

    این ماجرا سند محکمی بر شکست سیاست نگاه به شرق میباشد در واقع تا تعاملات بین الملی بر مبنای ملی نه … باشد اوضاع همین است نگاه به شرق و غرب هم فرقی ندارد

    پاسخ
  6. امیر
    سوابق: (71 دیدگاه) ,

    تو بدترین حالت هم میشه بازار مدیریت کرد به شرطی اینکه هر فرد ایرانی دارای گواهینامه حداکثر اجازه داشتن دوتا خودرو رو داشته باشه آگه این قانون اجرا بشه همه چیز درست به اندازه کافی خودرو و قطعه برای همه هست و نیاز به سقف تولید بالا نیست اما از اونجایی چیزی به عنوان اقتصاد نداریم و مدیریت، کسب درآمد از دلالی انجام میشه و این یعنی فاجعه

    پاسخ
    1. مهدی
      سوابق: (487 دیدگاه) ,

      این مدل که شما میگید اقتصاد کشور های کومونیستی هستش حالا شما فرض کن اوضاع از این بدتر بشه اون موقع هر گواهینامه یک خودرو و مدتی بعد هر دو گواهینامه یک خودرو و در‌نهایت میشه مدل کره شمالی هیچ گواهینامه ای خودرو ندارد

      پاسخ
  7. مهدی
    سوابق: (26 دیدگاه) ,

    علت این موضوع یک خمود و بی تحرکی سیاست خارجی ما است که همه چیز را به غرب گره زده و امید واهی به اینستکس بسته و گمان می کند با دادن امتیازات اقتصادی به غرب می تواند آنان را وادار کند سیاست مدارا با ما را پیش بگیرند. دوم تمایل خود چینی ها که در جنگ تجاری با آمریکا را قرار گرفتن کنار ایران زمینه دلخوری آمریکا را فراهم نکنند خصوصا که حجم تجارت آنها با آمریکا بسیار بیش از مبادلات تجاری با ما است و عمدتا هم توسط بخش خصوصی و شرکت های چینی صورت می گیرد.به هر جهت سیاستمداران ما باید با تکاپوی بیشتر و دیپلماسی اقتصادی فعالتر نگزارند مبادلات ما با چین نزولی تر از آنچه هست شود. قضیه منحصر به خودرو سازی نیست و کلا باید این تصور چینی ها را بهبود ببخشیم که ایرانی ها فقط از سر ناچاری رو به چین می آورند و نگاهشان بیشتر به غرب است

    پاسخ
    1. مهدی
      سوابق: (487 دیدگاه) ,

      اینجا بحث غرب و شرق مطرح نیست اتفاقا در بحث ایران بیشترین اشتراک نظر بین روس و چین و غرب وجود دارد نمونه ان را در پیوستن شرکت های نفتی چین و‌روس به تحریم های امریکا دید و همچنین توافق سطح تولید خارج از عرف اوپیک بین عربستان و‌روسیه درست در شرایطی که ایران به شدت به نفت و پول ان نیاز داردتا جایی کن وزیر نفت اعتراض علنی کرد در مجموع سیاست های کشور های قدرمند در مسیر اهداف و منافع ملی هستش و طبیعتا نه روسیه بازار تسلیحات کشور های عربی و دانش و ثروت غربی ها برای کشوری مثل ایران رها میکند و نه چین بازار پانصد میلیارد دلاری امریکا و از طرفی دیگر سیاست خارجی ایران هر دو گروه را نگران و به اشتراک نظر رسانده

      پاسخ
  8. مهدی خ
    سوابق: (26 دیدگاه) ,

    چون هم نام هستیم من اول فامیلم رو اضافه کردم😂 راستش فکر می کنم سو برداشتی از صحبت من شده. چین و روسیه در قضیه ایران با آمریکا وحدت نظر ندارند. خب اخبار رو گوش بدید همه چیز دستتون میاد. چین نمیخواد در منابع انرژی فقط به ایران متکی بشه و نمیخواد در چالشهای اقتصادیش با آمریکا خیلی اوضاع رو بغرنج کنه. روسیه هم اصولا صادر کننده نفته و در کل به نفعش هست کشورهای غربی رو وابسته به نفت خودش کنه و سهم ایران رو از آن خودش کنه. چینی ها در دور قبلی تحریم ها بازار خودروی ایران رو ترک نکردند. اگه سیاست فعال خارجی داشته باشیم باز هم می تونیم مانع خروج اونها بشیم. دولت فعلی نگاهش به غربه هرچند می دونه غربی ها براش کاری نمی کنه اما امید داره به خیال خودش برای برجام اروپا هزینه بده اما اونا فقط لفظی حمایت می کنن چون به هر حال اونها هم میخوان کشور ما رو کنترل کنن و اختلافشون با آمریکا سر روشه کاره. به هر جهت چینی ها قابل اعتماد تر از اروپایی ها و ژاپنی هان. البته خب دولت ما هم باید از اونا برای کاهش تحریم استفاده کنه. البته اونا هم دنبال منافع خودشون هستن و حق هم دارن اما تدبیر لازمه برای نجات خودروسازی

    پاسخ

دیدگاه شما چیست؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفاً از نوشتن به‌صورت پینگلیش، اجتناب نمایید. نظرات حاوی توهین، عبارات غیراخلاقی، سیاسی، مطالب غیر مرتبط، اسپم، ترول و تبلیغاتی پذیرفته نمی‌شوند. برای تغییر آواتار خود می‌توانید از سایت گراواتار استفاده نمایید.