آموزشهفته نامه

راهنمای ساده شناخت خودروهای هیدروژنی

در این مطلب به شکلی ساده، هرآنچه را که باید درباره این خودروها بدانید بررسی می‌کنیم.

امروزه دیدن خودروهای مجهز به پیشرانه‌های درون‌سوز بنزینی و دیزلی یا هیبریدی یا حتی تمام برقی امری دور از ذهن نیست اما کمتر کسی با خودروهای هیدروژنی آشنایی دارد. در این مطلب فناوری موجود در این خودروها را وارسی کرده و مزایا و معایب آن برخواهیم شمرد تا ببینیم آیا همان‌گونه که تویوتا ادعا می‌کند، هیدروژن شانسی برای نجات موتورهای درون‌سوز دارد یا خیر؟

خودروی هیدروژنی چیست؟

خودروی هیدروژنی یا به‌صورت دقیق‌تر، خودروی برقی مجهز به سلول سوختی هیدروژنی با نام اختصاری FCEV، خودروهایی هستند که برای حرکت خود به‌جای دریافت بنزین و الکتریسیته از مرکز توزیع، به هیدروژن نیاز دارند. هیدروژن سپس در باک خودرو و در فشار ۷۰۰ بار (معادل ۷e+7 پاسکال) نگه داری می‌شود. وظیفه هیدروژن ذخیره‌شده، تولید برقی با ولتاژ بالا است. ولتاژ یادشده سپس به یک حافظه میانگر ارسال می‌شود که قدرتی زودگذر را برای شتاب‌گیری خودرو مهیا می‌سازد.

البته که این هیدروژن برای ارسال نیروی خود به موتور برقی باید مراحلی را طی کند. خودروهای هیدروژنی نیروشان را به‌طور کلی از یک دسته سلول‌های سوختی هیدروژنی بسته‌بندی شده دریافت می‌کنند که در آن، عناصر اکسیژن و هیدروژن برای تولید برق با یکدیگر واکنش می‌دهند. انرژی تولیدشده توسط این فرایند به الکتروموتور ارسال می‌شود. بر این اساس، خودروهای یادشده فاقد انتشارات گازهای گلخانه‌ای خواهند بود و باوجود درون‌سوز بودن، گزینه‌ای به‌مراتب پاک‌تر از موتورهای درون‌سوز متداول به شمار می‌روند.

خودروهای هیدروژنی بازار کدامند؟

در بازارهای به‌روزی چون انگلستان، هم‌اکنون تنها دو خودروی هیدروژنی در دسترس خریداران قرار گرفته است؛ البته در آینده تعداد این خودروها افزایش خواهد یافت و زیرساخت‌های توسعه این خودروها هم با پیشرفت فناوری همه‌گیرتر خواهد شد. جالب است بدانید که در مرسدس‌بنز در سال ۱۹۹۸ نخستین خودروی هیدروژنی جهان را برای تردد در جاده‌های عمومی معرفی کرد. این خودرو «نکار» نام داشت و روی پلتفرم کلاس A سوار شده بود.

تویوتا میرای

این خودرو نخستین‌بار در سال ۲۰۱۵ روانه بازار شد. تویوتا تاکنون موفق شده تا پیش از معرفی نسل تازه‌اش در سال ۲۰۲۱، بیش‌از ۱۰ هزار دستگاه میرای را به دست مشتریان برساند. آخرین نسل میرای به یک بسته هیدروژن با قابلیت جاسازی ۵.۶ کیلوگرم هیدروژن مجهز شده است که بر پایه چرخه رانندگی WLTP، می‌تواند تا ۶۴۰ کیلومتر سرنشینانش را همراهی کند.

میرای جدید باوجود افزایش وزن و ابعاد بیشتر نسبت‌به نسل گذشته، برای رسیدن به سرعت ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت تنها به ۸.۷ ثانیه زمان نیاز دارد و درعرض ۲۵.۵ ثانیه نیز به سرعت ۱۶۰ کیلومتر بر ساعت خواهد رسید. پیشرانه هیدروژنی این خودرو ۱۸۰ اسب بخار قدرت و حدودا ۳۰۰ نیوتن‌متر گشتاور تولید می‌کند. استفاده از فناوری نوظهور هیدروژن در موتور این خودرو باعث افزایش قیمت میرای تا ۶۴ هزار پوند انگلستان شد.

هیوندای نکسو

هیوندای از دهه ۹۰ میلادی مشغول توسعه سلول‌های سوختی بوده تا آنکه با معرفی نکسو، نخستین محصول مبتنی‌بر این فناوری را روانه بازار کرد. این شاسی‌بلند کوچک شهری (یا بهتر است بگوییم کراس‌اوور)، قیمتی ۶۶ هزار پوندی داشته و به موتوری ۱۶۱ اسب بخاری مجهز شده است. نکسو باوجود ۳۹۴ نیوتن‌متر گشتاور، برای رسیدن به سرعت ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت به ۹.۶ ثانیه زمان نیاز دارد.

بسته سلول‌های سوختی این کراس‌اوور ۶.۳۳ کیلوگرم هیدروژن را ذخیره می‌کند که با یک باتری ۱.۵۶ کیلووات ساعتی هماهنگ شده است. نکسو تا ۶۰۸ کیلومتر تجربه سواری پویا را برای سرنشینانش رقم می‌زند. در انگلستان کمتر از ۳۰ دستگاه نکسو به فروش رسیده است.

بی‌ام‌و iX5 هیدروژن

بی‌ام‌و برای ساخت خودروی هیدروژنی خود همکاری با تویوتا را آغاز کرده است. نخستیت برنامه این شرکت در این راستا، معرفی نمونه تولید انبوه شاسی‌بلند iX5 هیدروژنی تا سال ۲۰۳۰ است. این شاسی‌بلند که بر پایه یکی از محبوب‌ترین بلندقامتان این برند توسعه خواهد یافت به موتوری با ۳۹۶ اسب بخار قدرت و ۷۱۰ نیوتن‌متر گشتاور مجهز است. iX5 برای رسیدن به ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت تنها به ۶ ثانیه زمان نیاز دارد. گستره مسافت قابل‌پیمایش این خودرو به ۵۰۰ کیلومتر محدود شده که به‌لطف پیشرفت فناوری بی‌ام‌و، در بخش سواری و راحتی کم‌وکسری ندارد.

چگونه باید باک سوخت خودروی هیدروژنی را پر کرد؟

خودروهای هیدروژنی هم با منطق خودروهای بنزینی، با استفاده از پمپ مخصوص هیدروژن و در ایستگاه مختص خود، سوخت موردنیازشان را دریافت می‌کنند. ایستگاه‌های پرکردن هیدروژن هم شباهت بسیاری به پمپ‌بنزین‌ها خواهند داشت. شارژ مجدد مخزن یا باک هیدروژنی هم به سادگی باز کردن در مخصوص آن و قرار دادن نازل پمپ درون مخزن است. تویوتا زمان سوخت‌رسانی هیدروژن را کمتر از ۵ دقیقه اعلام کرده است.

سخت‌ترین بخش پرکردن باک یک خودروی هیدروژنی احتمالا پیدا کردن یک ایستگاه هیدروژن است. تعداد این ایستگاه‌ها حتی در کشورهای پیشرفته‌ای چون انگلستان و آمریکا نیز معدود و کمتر از ایستگاه‌های شارژ خودروهای برقی است؛ البته دولت‌های کشورهای جهان اول قصد دارند برنامه افزایش زیرساخت پمپ هیدروژن را افزایش دهند تا این فناوری بتواند راحت‌تر جایگزین بنزین و گازوئیل شود.

مزایای خودروهای هیدروژنی چیست؟

نخستین مزیت خودروهای مجهز به این موتور را می‌توان عدم انتشار آلاینده محیط‌زیستی و تنها آب خروجی اگزوز آن دانست؛ بنابراین جایگزینی آن‌ها با بنزین از طرف طرفداران محیط‌زیست و… راحت‌تر است و می‌توان از این خودروهای درون‌سوز در مناطق هوای پاک شهرهای بزرگ نیز استفاده کرد.

دومین مزیت این خودروها در پرشدن به‌مراتب سریع‌تر باک آن‌ها نسبت‌به خودروهای برقی است که بدون نیاز به فناوری خاصی چون شارژ سریع و تطبیق شارژرهای گوناگون صورت می‌گیرد. از سوی دیگر، هیدروژن به‌طور کلی فراوان‌ترین عنصر روی زمین است و نگرانی چندانی برای تامین منابع آن وجود ندارد.

برخی موتور خودروهای هیدروژنی را بهینه‌تر و با راندمان بالاتری نسبت‌به پیشرانه سایر خودروها برمی‌شمارند؛ چراکه نیروی هیدروژنی تنها ۴۰ تا ۶۰ درصد انرژی موجود در سوخت خود را برداشت می‌کند و ۵۰ درصد هم مصرف سوخت کمتری دارد. پیمایش یک مسافت ۶۴۰ کیلومتری با یک باک سوخت هیدروژنی مسئله‌ای غیرعادی و خاص نیست. دیگر آنکه خوشبختانه و برخلاف خودروهای برقی، مصرف سوخت این خودروها با توجه به دمای محیط منقلب نمی‌شود.

معایب خودروهای هیدروژنی چیست؟

این خودروها باوجود سازگاری بیشتر با محیط‌زیست و راندمان بالاتر، معایبی هم دارند. باوجود عدم انتشار آلاینده توسط موتور هیدروژنی، تهیه هیدروژن مورداستفاده برای این موتورها در مقیاس صنعتی مسئله‌ای چالش برانگیز برای حفاظت از محیط‌زیست خواهد بود. تهیه این حجم از هیدروژن نیازمند صرف مقادیر بالایی از انرژی است که در دنیای امروزی باید از سوخت‌های فسیلی تهیه شود. به گفته غول صنعت تایرسازی، پیرلی، برای تولید هر کیلوگرم هیدروژن قابل‌مصرف در این خودروها، ۱۰ کیلوگرم گاز دی‌اکسیدکربن آزاد می‌شود.

البته که روش‌هایی هم برای تولید هیدروژن با استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر وجود دارد اما مانند تمام انرژی‌های تجدیدپذیر دیگر، استفاده از آن‌ها در مقیاس بالا هزینه‌بر خواهد بود. برای نمونه کشورهای دانمارک و ایسلند به‌ترتیب از انرژی باد و زمین‌گرمایی برای تولید انرژی لازم برای تهیه هیدروژن استفاده می‌کنند.

مورد آخر هم اینکه همان‌گونه که درباره برچسب قیمتی این خودروها صحبت کردیم، به‌دلیل پیچیدگی فناوری به‌کاررفته در این خودروها، نرخ تمام‌شده این محصولات بالاتر از سایر هم‌رده‌هایشان است. کمبود زیرساخت پرکردن باک هیدروژن هم مزید بر علت است و خریداران را از روی آوردن به این گزینه منصرف می‌سازد.

آینده خودروهای هیدروژنی چیست؟

هم‌اکنون امکان روی‌آوردن بیشتر خریداران به سوی این محصولات وجود ندارد. کمبود زیرساخت و خود سوخت استفاده تجاری از آن را هم از لحاظ اقتصادی و هم از لحاظ محیط‌زیستی هزینه‌بر می‌کند. دولت‌ها امید دارند با سرمایه‌گذاری در این بخش، ورود خودروهای هیدروژنی را تسریع کرده و باعث روی‌آوردن خودروسازان بیشتری به سوی این فناوری شوند.

شرکت آلپین در سال ۲۰۲۲ از مدل مفهومی «آلپن‌گلو» رونمایی کرد که دورنمای این شرکت برای یک خودرو با موتور هیدروژنی به شمار می‌رفت. تویوتا هم چندی پیش از مدل مفهومی «GR H2 ریسینگ» رونمایی کرد که در آینده با حضور در کلاس جدید خودروهای هیدروژنی، وارد مسابقه ۲۴ ساعتی لمان خواهد شد. نسخه هیدروژنی «GR یاریس» برای حضور در WRC و هایلوکس هیدروژنی هم با گستره مسافت قابل‌پیمایش ۵۸۴ کیلومتر معرفی شده‌اند. نظر شما درباره این فناوری چیست؟ آیا هیدروژن مانند الکتریسیته بخت‌واقبال پیدا کرده و همه‌گیر خواهد شد؟!

میانگین امتیازات ۵ از ۵
از مجموع ۱۶ رای

علی صفرپور

نویسنده و مترجم سایت پدال٬ کارشناس مهندسی مکانیک

مطالب مشابه

‫۱۵ دیدگاه‌ها

  1. Enzo Ferrari 2008

    ۱ آبان ۱۴۰۲
    سوابق: (1208 ديدگاه)

    معایب داره پس خوب نیست

    موافقم 0
    مخالفم 24
  2. 🤡

    ۱ آبان ۱۴۰۲
    سوابق: (131 ديدگاه)

    موتور هیدروژنی سیلندر و میل لنگ و دیفرانسیل داره ؟

    موافقم 8
    مخالفم 3
    1. datsun

      ۱ آبان ۱۴۰۲
      سوابق: (3466 ديدگاه)

      دو نوع سیستم تولید قدرت از هیدروژن داریم که یکی از اونا ها مانند موتورهای احتراق داخلیه یعنی هیدروژنی درون سوز مثل همین موتورهای احتراق داخلیه فعلی و دیگری به وسیله واکنش شیمیایی بر روی هیدروژن انرژی تولید می کنه که به اون پیل سوختی میگن و انرژی به موتور الکتریکی انتقال پیدا میکنه

      موافقم 18
      مخالفم 0
  3. فرشید

    ۱ آبان ۱۴۰۲
    سوابق: (184 ديدگاه)

    700 بار؟ این که بمب اتمی متحرکه :(
    اصلن بزرگترین عیبش همینه. وقتی فشار کپسول 700 بار باشه یعنی روی بمب نشستی و بی خبری

    موافقم 12
    مخالفم 7
    1. parhamiof

      ۱ آبان ۱۴۰۲
      سوابق: (675 ديدگاه)

      وقتی رو ماشین بنزینی که 70 لیتر بنزین داره نشستی بمب نیست؟
      یه کبریت بنداز تو باک ماشین امتحان کن

      موافقم 15
      مخالفم 3
      1. JaMsHiD

        ۱ آبان ۱۴۰۲
        سوابق: (876 ديدگاه)

        در خانه امتحان نکنید🛑

        موافقم 11
        مخالفم 0
  4. 𝐀𝐥𝐢

    ۱ آبان ۱۴۰۲
    سوابق: (927 ديدگاه)

    ممنون مقاله خوبی بود

    موافقم 8
    مخالفم 0
  5. مازیار

    ۱ آبان ۱۴۰۲
    سوابق: (819 ديدگاه)

    خودروی هیدوژنی، خوردن غذا از دور سر هست

    موافقم 4
    مخالفم 7
  6. javad-bmw

    ۱ آبان ۱۴۰۲
    سوابق: (122 ديدگاه)

    درمقایسه با خودرو های برقی خیلی پیچیده تر هستش و در آخر ماشین شما دوباره باید از الکتریسیته برای حرکت استفاده بکنه به اضافه اینکه الان تقریبا همه کمپانی ها یااز قبل روی موضوع برقی سازی سرمایه گذاری کردن یا دارن این کار رو میکنن،بنابراین فکنم فقط کمپانی های خیلی بزرگ به این موضوع فکر کنن یا روش سرمایه گذاری کنن

    موافقم 7
    مخالفم 1
  7. حسین

    ۱ آبان ۱۴۰۲
    سوابق: (374 ديدگاه)

    خودروهای هیدروژنی در بلندمدت همه‌گیر نخواهد شد، و حداکثر در کاربری های خاص محدود میمونه. چون اولا چرخه تبدیل انرژی پیچیده ای داره یعنی اول باید از آب با الکترولیز هیدروژن استخراج بشه بعد در کپسولهای پرفشار داخل خودرو ذخیره بشه و بعدش دوباره با اکسیژن ترکیب بشه و الکتریسیته در باتری خودروی هیدروژنی ذخیره بشه و بعد در موتور الکتریکی به انرژی مکانیکی تبدیل بشه، تمام این تبدیل ها دارای تلفات هست. برای مقایسه در خودروی الکتریکی انرژی در نیروگاه به الکتریسیته تبدیل میشه و بعد مستقیم در ایستگاه شارژ به باتری منتقل میشه، پس تعداد تبدیلها کمتر هست.
    مشکل بعدیش احتیاج به تانک‌های پرفشار در خودرو هست که علاوه بر بحث ایمنی جای زیادی در خودرو اشغال می‌کنه.
    مشکل دیگه هم هزینه بالای احداث پمپهای پرفشار شارژ هیدروژن هست که تا الان خیلی انگشت شمار وجود داره.

    موافقم 3
    مخالفم 5
  8. parhamiof

    ۱ آبان ۱۴۰۲
    سوابق: (675 ديدگاه)

    هیدروژن تو اب وجود داره
    و از اگزوز این ماشینا اب خارج میشه
    چرخه بی نهایت🗿🗿🗿🗿🗿🗿🗿

    موافقم 6
    مخالفم 1
  9. مهدی

    ۲ آبان ۱۴۰۲
    سوابق: (1 ديدگاه)

    700 بار فشار !!؟ یعنی یک بمب قوی
    درحال حاضر با 200 بار فشار درCNG شاهد حوادث مرگبار هستیم .

    موافقم 6
    مخالفم 0
  10. NR

    ۲ آبان ۱۴۰۲
    سوابق: (21 ديدگاه)

    سوخت هیدروژنی تکنولوژی هیجان انگیزی هست…. علاوه بر اینکه آلایندگی کمتری نسبت به بنزین و گازوییل داره اما انرژی تولیدی در واحد های برابر اش بیشتر هست…تازه صدای غرش موتور های درون سوز هم همچنان وجود داره !!
    ولی همونطور که اشاره شد جای تکامل خیلی بیشتری داره
    من که بیشتر از الکتریسیته میپسندمش

    موافقم 6
    مخالفم 0
  11. مصطفی

    ۹ دی ۱۴۰۲
    سوابق: (1 ديدگاه)

    خطرات استفاده از منبع ذخیره هیدروژن در خودرو هم عقلانی و هم ترس از خطرات آن منطقی است ، لذا باید به دنبال سیستمهایی باشیم که بصورت مستقیم درون خودرو هیدروژن را به میزان نیاز مصرف موتور تولید و در لحظه مصرف شود تا خطرات ذخیره سازی از بین برود ،

    موافقم 2
    مخالفم 0
  12. SMS

    ۲۳ فروردین ۱۴۰۳
    سوابق: (10 ديدگاه)

    بابا آب رو خیلی ساده می شود تجزیه کرد و بعد هیدروژنی سوزوند ،بعد از احتراق هم چون خروجی بخار آب هست دوباره می شود این کار را کرد آنوقت باک هم نمی خواد، اینا انقد سختش می کنند …..ماشینی که هیچ سوختی نمی خواد …….

    موافقم 1
    مخالفم 0

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفاً از نوشتن به‌صورت پینگلیش، اجتناب نمایید. نظرات حاوی توهین، عبارات غیراخلاقی، سیاسی، مطالب غیر مرتبط، اسپم، ترول و تبلیغاتی پذیرفته نمی‌شوند. برای تغییر آواتار خود می‌توانید از سایت گراواتار استفاده نمایید.

دکمه بازگشت به بالا